Tegenwoordig kunnen scholen in het primair en voortgezet onderwijs kiezen uit een ruim aanbod van leermiddelen. Toch past het leermateriaal vaak niet optimaal bij de wensen van leraren of bij de onderwijsvisie van de school.

Daarnaast benutten scholen lang niet altijd alle functionaliteiten van het aangeschafte leermateriaal. Dit kan anders, zo blijkt ook uit een onderzoek van het CLU Leermiddelen Adviescentrum over het kiezen van nieuwe leermiddelen. Het stappenplan ‘Keuzeproces leermiddelen’ is op dit onderzoek gebaseerd en laat zien hoe u tot een projectmatige aanpak van het keuzeproces komt.

Het keuzeproces als project

Dit stappenplan ‘Keuzeproces leermiddelen’ helpt scholen bij het projectmatig inrichten van het keuzeproces van nieuwe leermiddelen. Het stappenplan beschrijft de fases die scholen doorlopen bij het kiezen van nieuwe (digitale) leermiddelen. Door de projectmatige aanpak kunnen scholen gefundeerde keuzes maken en sluit het aangeschafte leermateriaal beter aan bij de wensen van de leraren en behoeften van leerlingen. Het keuzeproces als project kent verschillende fases:

Stappenplan leermiddelenkeuze

1. Voorbereiding

In een projectmatig keuzeproces hebben verschillende personen een rol. In de voorbereidingsfase initieert de schoolleiding of een vaksectie het keuzeproces, zij stelt een eerste planning op en stelt een werkgroep samen van leraren, de leermiddelencoördinator (indien aanwezig) en de ict-coördinator. De samenstelling van de werkgroep hangt af van de grootte van de school en de beschikbaarheid van leraren.

Deze werkgroep krijgt vervolgens van de schoolleiding en het bestuur een opdracht en randvoorwaarden. Denk hierbij aan:

Deze onderwerpen komen ook terug in het leermiddelenbeleid. Dit beleid geeft binnen de school richting aan de keuzes met betrekking tot de inkoop en de implementatie van (digitale) leermiddelen.

Een belangrijke laatste stap in de voorbereidingsfase is analyseren welke leermiddelen de school al in huis heeft en de huidige leermiddelen evalueren. Door de plus- en minpunten van het huidige leermiddel vast te stellen en input te vragen van collega’s, krijgt het selectieteam een beter beeld van waar het nieuwe leermiddel aan moet voldoen. Het leermiddelenadvisiescentrum CLU heeft een hulpmiddel ontwikkeld met criteria om een globaal beeld van een leermiddel te krijgen: de MILK-light. Deze tool helpt bij de evaluatie van leermiddelen, maar is ook ter inspiratie voor elementen belangrijk zijn in een nieuw leermiddel.

Stappen bij de voorbereiding

2. Onderzoek

De verantwoordelijkheid voor de onderzoeksfase en het maken van een keuze ligt bij de geselecteerde werkgroep. In deze fase worden de criteria opgesteld om de relevante leermiddelen aan te toetsen. Stel dus vast waaraan het nieuwe leermiddel moet voldoen op het gebied van inhoud, didactiek, presentatie en randvoorwaarden. Gebruik hierbij ook de criteria die naar voren kwamen tijdens het vaststellen van de kaders en het evalueren van het huidige leermiddel. Verzamel informatie over relevante leermiddelen en stel dan een lijst op van leermiddelen die aan de opgestelde criteria voldoen.

Als u proeflicenties van digitaal leermateriaal en inkijkexemplaren van folioleermateriaal opvraagt bij leermiddelenleveranciers, dan kunt u het leermateriaal in de praktijk testen. In meerdere proeflessen krijgt het team een beter beeld van een leermiddel en kan het bepalen of het aansluit bij de wensen van de school.

Ga ook in gesprek met de leverancier van het leermiddel. De vragenkaarten van Kennisnet kunnen u helpen de juiste vragen te stellen over de werking van het leermiddel, de inhoud van het leermiddelenpakket en de technologische vereisten. Op basis van de ervaringen stelt u een shortlist met leermiddelen op die voldoen aan de voorwaarden.

De stappen binnen de onderzoeksfase verlopen lineair-cyclisch. Door vergelijking van overgebleven leermiddelen aan het einde van een cyclus worden zo steeds weer nieuwe inzichten over criteria en informatie gewonnen, tot er één passend leermiddel over blijft.

De stappen binnen de onderzoeksfase verlopen lineair-cyclisch.

Stappen bij de onderzoeksfase

3. Keuze

Na het doorlopen van de onderzoeksfase komt het team tot een onderbouwde keuze voor een nieuw leermiddel. Kijk met de werkgroep nog eens kritisch naar het leermiddel en onderbouw de keuze: voldoet deze werkelijk aan de wensen en randvoorwaarden waar deze aan zou moeten voldoen, en waarom? Het leermiddel moet voldoen aan de criteria van zowel het bestuur als de leraren zelf. Het selectieteam onderbouwt de keuze en deelt deze met collega’s en de schoolleiding.

Stappen bij de keuze

4. Invoering

In invoeringsfase zijn alle leraren betrokken bij de invoering van het leermiddel. Een belangrijke stap is het analyseren wat het nieuwe leermiddel betekent voor de inrichting van de lessen.

Als de verschillen tussen het oude en het nieuwe leermiddel groot zijn, kan het nieuwe leermiddel gefaseerd worden ingevoerd. Begin dan bijvoorbeeld met enkele klassen en pas de planning hierop aan. Besteed ook aandacht aan het leren omgaan met het nieuwe leermiddel door leraren. Denk bijvoorbeeld aan een training door uitgevers, waarin leraren de mogelijkheden van het leermiddel optimaal leren benutten.

Stappen bij de invoering

5. Evaluatie

Tot slot is het belangrijk dat u de tijd neemt om het keuzeproces te evalueren vlak nadat het nieuwe leermiddel is ingevoerd. Wat ging goed, wat kon beter en wat zou de volgende keer anders of beter kunnen? Evalueer het keuzeproces en kom zo voor een volgend keuzeproces tot een efficiënte aanpak die aansluit bij de school. Leg de belangrijkste bevindingen vast in een evaluatiedocument en deel dat met de schoolleiding en het leerkrachtenteam. Zo kan een volgend keuzeproces voor een nieuw leermiddel worden aangepast en voorzien van aandachtspunten.

Kijk aanvullend op deze evaluatie een jaar na de afronding nog eens terug op het proces. Zijn er nog plus- of minpunten van het leermiddel naar voren gekomen die vooraf niet waren voorzien? Ontbraken er nog criteria op de opgestelde lijst? Is de (digitale) invoering van het leermiddel efficiënt verlopen?

Stappen bij de evaluatie

Evalueer hoe het keuzeproces verliep: wat ging er goed, wat kon beter en hoe zou het de volgende keer efficiënter kunnen? Leg de belangrijkste bevindingen vast in een evaluatiedocument en deel deze met de schoolleiding en het leerkrachtenteam.

SIVON

Elke school staat voor de keuze van nieuwe leermiddelen. Dit vraagt altijd om gesprekken met leveranciers. Om hier meer voordelen uit te halen hebben schoolbesturen zich verenigd binnen de coöperatie SIVON. Door kennisdeling en krachtenbundeling realiseren schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs hun onderwijsambities.

Op het gebied van leermiddelen spreekt SIVON samen met andere scholen met leveranciers, delen we best practices en organiseren we marktconsultaties en gebruikersgroepen.

Meer informatie

Kent u meer nuttige tools die helpen bij het bepalen van keuzecriteria? Laat het ons weten via support(vervang deze tekst met @ teken)kennisnet.nl.

Deel deze pagina: Stappenplan voor het kiezen van nieuwe (digitale) leermiddelen

Delen
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Twitter
  • E-mail
  • Deel deze pagina