- Opinie
- |
- Beleid en organisatie
- |
- po
- vo
‘Monitor Digitalisering Onderwijs helpt om onderwerpen te agenderen’
In november 2025 verscheen de landelijke rapportage van de Monitor Digitalisering Onderwijs (MDO). In de uitgebreide monitor zijn diverse onderwerpen rond digitalisering in het primair, gespecialiseerd en voortgezet onderwijs onderzocht. Wat kun je als bestuurder met deze rapportage? We vroegen het aan Egbert de Jong, bestuurder bij de Montessori Vereniging Haarlemmermeer. ‘Aan de hand van de monitor kun je belangrijke onderwerpen agenderen.’
Door de redactie
Egbert de Jong voelde zich altijd al verbonden met technologie in het onderwijs. Naast zijn functie als directeur-bestuurder is hij lid van de Themacommissie Digitalisering voor het primair en voortgezet onderwijs. Hij heeft de landelijke MDO-rapportage gelezen én hij heeft ook een eigen school- en bestuursrapportage ontvangen.
ICT-onderwerpen in beeld
“De MDO biedt een uitgebreide rapportage met een veelheid aan onderwerpen. Het geeft een actualisering na de vorige monitor, als het ware een ‘foto van een mooie dag’. Als je sceptisch naar de resultaten kijkt, zeg ik: wat grappig dat bestuurders zichzelf geweldig vinden, maar leerkrachten vinden het nog wel heel ingewikkeld. Wij vinden als bestuur dat we het best goed gefaciliteerd hebben, we hebben vrij goed beleid, enzovoort. Kijk je naar de leraren, dan zitten die nog met de handen in het haar. Ze zijn aan het zoeken: hoe gebruiken we deze ICT-toepassingen, wat kunnen ze, welke plek gaan ze innemen in het onderwijs?”
Verschil tussen grote en kleine schoolbesturen
“Ik denk dat de afstand tussen beleid en praktijk verschilt als je in een groot of klein bestuur zit. Wij zijn een kleine organisatie, ik zit in dezelfde kamer als mijn ICT-coördinator. Ik zie dan snel waar behoefte aan is, waar we beleid op moeten maken en hoe dit in de praktijk uitwerkt. Die kloof tussen bestuur en praktijk is dus minder groot. Tegelijkertijd denk ik dat we minder ver zijn op bepaalde onderwerpen, omdat grote schoolbesturen meer mankracht en daadkracht hebben om ze op te pakken. Kijk naar het Normenkader IBP: daar komt veel regelgeving en wetgeving bij kijken waar je aan zou moeten voldoen. Daarin zullen grote schoolbesturen wat verder zijn.”
Uitgelichte onderwerpen in de Monitor Digitalisering Onderwijs
- Digitale geletterdheid
- Artificiële Intelligentie (AI)
- Informatiebeveiliging en privacy (IBP)
- Visie, beleid en bekostiging
- ICT-bekwaamheid
- Innovatie en ethiek
- Leermiddelen
- Mobiele telefoons
Agenderen en handelingsperspectief
De Jong denkt dat de MDO-rapportages nuttig zijn om onderwerpen te agenderen doordat ze feiten laten zien. De volgende stap is het handelingsperspectief en de vraag hoe scholen en andere partijen in de sector met de resultaten van de rapportage aan de slag kunnen. Op het punt van ICT-bekwaamheid staat in het onderzoek bijvoorbeeld dat leraren relatief weinig aan professionalisering doen. Bovendien zoeken ze die professionalisering liever dichter op de werksituatie en niet zozeer via cursussen of trainingen. “Het opvallende is dat opleiders in de regio aan ons teruggeven: wij krijgen de cursussen die we aanbieden voor ICT-professionalisering niet vol. Dan denk ik: komt zo’n rapport ook bij hen terecht? Er is wel bereidheid tot professionaliseren, maar blijkbaar is het opleidingsaanbod nog niet het juiste.”
“Sowieso is het natuurlijk goed om te kijken wie dit rapport vooral gaat lezen. Vooral de ICT-coördinatoren en bestuurders, verwacht ik. De informatie kan interessant zijn voor de school en het lerarenteam, maar misschien moet je het dan knippen. Je hoeft niet het hele rapport te lezen, maar als het bijvoorbeeld over digitale geletterdheid gaat, pak dan even dat hoofdstuk erbij.” Het zou volgens De Jong helpen als je op basis van de onderzoeksresultaten concrete stappen krijgt aangereikt die je kunt zetten. “Daarmee voorkom je ook dat het rapport op de grote stapel komt te liggen van rapporten die je ook nog een keer had willen lezen.”
Sessie over MDO op OnderwijsInzicht 2026
'Monitoring Digitisering Onderwijs – inzichten en kansen voor uw school'
Onderwerpen ‘in de picture’
Met welke thema’s in het rapport gaat De Jong zelf aan de slag in 2026? “Ik verwacht stevige vervolgstappen op het gebied van artificial intelligence (AI) en digitale geletterdheid (DG). Uiteraard zijn ook andere thema’s belangrijk, maar die leveren minder enthousiasme op als je kijkt naar de impact op het onderwijs. Op het gebied van het Normenkader IBP is er inmiddels veel begeleiding. En ook bij devices en digitale toepassingen; daar gaat bij ons niet veel veranderen de komende tijd. Hier zit ook een kostenaspect aan.
“Maar op het vlak van AI en DG gaan we stappen zetten. Hoe digitaal geletterd zijn wij zelf en hoe digitaal geletterd zijn onze kinderen? Hoe maken we dit onderdeel van het curriculum? Je kunt je overigens afvragen hoeveel waarde de leraar op dit moment hecht aan deze onderwerpen, want die heeft primair andere vragen op te lossen. Bijvoorbeeld: hoe gaan we die basisvaardigheden lezen en rekenen nou écht verbeteren op onze school, en hoe lossen we dat met elkaar op terwijl er een lerarentekort is? En secundair is dan de vraag: hoe kan technologie zoals AI ons daar dan bij helpen?”
“Ik denk overigens dat mensen niet beseffen dat een groot deel van de onderwijsinhoud al door technologie bepaald wordt, ook zonder dat we het door hebben. Dat komt overigens niet uit deze monitor; dat zou nog wel interessant zijn om een volgende keer te vragen: ‘In hoeverre heb je als leraar nog grip op je eigen onderwijs.’ ”
Vanuit dit rapport schets je de context van een onderwerp. Van daaruit zet je concrete stappen.
Zo kun je als bestuurder de landelijke MDO-rapportage inzetten
Tips van Egbert de Jong
- Gebruik de rapportage als gespreksstarter in overleggen met je team en schoolleider, om onderwerpen te agenderen.
- ‘Knip’ de delen uit de rapportage die relevant zijn voor jouw organisatie.
- Spiegel de algemene uitkomsten met je eigen data als die beschikbaar zijn. Dan zie je op basis van feiten hoe je school ervoor staat bij een bepaald thema.