- Uitleg
- |
- Leermiddelen
- |
- vo
Leermiddelen en de cycli in de schoolcontext: samenwerking als sleutel
Het kiezen, aanschaffen en inzetten van (digitale) leermiddelen in het voortgezet onderwijs gaat verder dan de jaarlijks terugkerende activiteiten rondom keuze en bestellen. Het is een breed proces dat verschillende rollen raakt: van bestuur tot vaksectie. In dit artikel lees je welke cycli invloed hebben op leermiddelen en hoe samenwerking vanuit gedeelde kaders en verantwoordelijkheden de kwaliteit van je onderwijs versterkt.
Door Anneke van den Broek
-
- de beleidscyclus
- de contractperioden van leermiddelen
- de jaarlijkse cyclus.
Eens in de 5 tot 8 jaar evalueert het schoolbestuur de doelen, visie en algemene beleidskaders. Als dat nodig is, worden deze vernieuwd en vastgelegd in de meerjarenkoers en beleidsdocumenten (beleidscyclus). Elke 4 jaar schaft de school nieuwe (digitale) leermiddelen aan die passen bij de beleidsvoornemens en de onderwijsbehoeften (contractcyclus). Elk schooljaar worden deze leermiddelen besteld, geleverd aan de leerlingen en ingezet in het onderwijs (jaarlijkse cyclus).
Beleidscyclus: voorwaarden scheppen voor doordachte keuzes en inzet van leermiddelen
De beleidskaders die een schoolbestuur stelt, zijn van invloed op keuze, inkoop en inzet van (digitale) leermiddelen. In de beleidscyclus leggen bestuur en schoolleiding de strategische kaders vast, zoals de onderwijsvisie, het digitaliseringsbeleid en financiële uitgangspunten. Deze vormen de basis voor een meerjarig leermiddelenbeleidsplan, waarin wordt vastgelegd hoe de school op een duurzame manier omgaat met (digitale) leermiddelen. Het opstellen én herzien van zo’n strategische basis is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Het resultaat van de beleidscyclus is een actueel leermiddelenbeleid dat duidelijk maakt wat de school belangrijk vindt en hoe leermiddelen daarbij ondersteunen. Het zorgt ervoor dat afspraken en keuzes in de contract- en jaarlijkse cyclus goed aansluiten op de visie en onderwijspraktijk van de school.
Contractcyclus: van contracten naar duurzame afspraken met dienstverleners
In de contractcyclus sluit de school nieuwe contracten met distributeurs, uitgevers en andere leveranciers van leermiddelen, en worden bestaande contracten geëvalueerd en eventueel vernieuwd. De beslissingen in deze cyclus hebben langdurige invloed op de kwaliteit van leermaterialen, budgetten, service en logistiek. De expertise van verschillende onderwijsprofessionals en ondersteunende diensten komen in deze cyclus samen. Binnen grotere onderwijsinstellingen speelt de inkoper en/of contractmedewerker hier doorgaans een grote rol in. Scholen die in 4 jaar tijd voor €221.000 of meer leermiddelen inkopen, zijn aanbestedingsplichtig. Zij moeten aan de hand van een Europese aanbesteding contracten sluiten voor de levering van deze leermiddelen. Vaak kiezen zij ervoor om zich hierbij te laten begeleiden en aan te sluiten bij collectieve aanbestedingstrajecten. Lees op de website van SIVON meer over zo’n (gezamenlijk) aanbestedingsproces.
Het resultaat van deze cyclus zijn contracten die passen bij de onderwijsvisie, budgettaire kaders en randvoorwaarden van de school, met duidelijke afspraken over prijzen, randvoorwaarden, levering en service.
Jaarlijkse cyclus: van keuze tot gebruik van leermiddelen in de praktijk
De jaarlijkse cyclus omvat alle processen en activiteiten die jaarlijks terugkeren: van leermiddelenkeuze door vaksecties tot bestellen, leveren, betalen, gebruiken en evalueren van de (digitale) leermiddelen. Veel van deze taken liggen bij een leermiddelencoördinator, maar samenwerking met schoolleiding, vakgroepen, financiën en ICT zorgt voor effectieve uitvoering.
Het resultaat van deze cyclus is een betrouwbaar proces, zodat leerlingen op tijd de juiste leermiddelen hebben. Tegelijkertijd worden ervaringen systematisch geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie kunnen doorwerken in de contract- en beleidscyclus.
Om de juiste leermiddelen te kiezen en goed in te zetten, is afstemming binnen de school essentieel. Door de 3 cycli met elkaar te verbinden en inzichtelijk te maken wie waarvoor verantwoordelijk is en wie samenwerken, zorg je dat (digitale) leermiddelen je onderwijs ondersteunen én versterken.
Samenwerken rond leermiddelen
Effectieve samenwerking rond leermiddelen is het makkelijkst te organiseren met duidelijke afspraken binnen bestaande structuren:
- Maak rollen helder: spreek af wie beslist, wie meedenkt en wie uitvoert. Gebruik hiervoor een jaarkalender en laat je inspireren door de matrix.
- Plan vaste overlegmomenten: zorg dat leermiddelen standaard op de agenda staat van bestaande overlegmomenten. Laat je hierbij inspireren door de cycli en de jaarkalender.
- Bewaar samenhang: zorg dat één rol overzicht houdt over planning en afstemming. Logischerwijze past deze rol bij een leermiddelencoördinator of leermiddelenadviseur.
- Leer van ervaringen: kijk gedurende iedere cyclus, op een van je vaste overlegmomenten, samen terug en gebruik die inzichten voor het vervolg en een volgende cyclus.
Downloads
Jaarkalender leermiddelen GLF
xlsx | 43.44 KB
Jaarkalender leermiddelen ILF
xlsx | 44.02 KB
Matrix
xlsx | 41.47 KB
Deze matrix laat zien welke de taken horen bij de leermiddelenprocessen, opgebouwd volgens de PDCA-procescyclus (Plan, Do, Check, Act). Per PDCA-stap (kolommen) worden de activiteiten binnen de leermiddelenprocessen en -cycli (rijen) weergegeven. In de meeste gevallen betreft het taken waarvoor expertise én samenwerking nodig zijn: van de leermiddelencoördinator, vakgroepen of docententeams, schoolbestuur, schoolleiding, financiële en administratieve medewerkers, ICT-coördinatoren en inkopers. In de matrix wordt de betrokkenheid van de onderwijsprofessionals weergegeven met verschillende kleuren (zie legenda).
Onderwijsnetwerk Digitalisering
