- Tips
- |
- Informatiebeveiliging en privacy
- |
- po
- vo
- mbo
Meer privacyrechten voor leerlingen: 5 aandachtspunten voor je school
Met de nieuwe Verzamelwet gegevensbescherming hebben leerlingen vanaf 12 jaar meer invloed op wat er gebeurt met hun persoonsgegevens. Scholen moeten hun privacybeleid en werkwijze hierop aanpassen. Ook is het belangrijk dat de school zorgvuldig rekening houdt met de privacy van leerlingen en met wat zij zelf willen.
Door Khadija el Majdoubi
Sinds 1 september 2026 gelden er nieuwe regels voor de bescherming van persoonsgegevens. De Verzamelwet gegevensbescherming wijzigt hiervoor de Uitvoeringswet AVG (UAVG). Door de wijziging kunnen leerlingen vanaf 12 jaar zelf hun privacyrechten gebruiken. Scholen moeten daarom hun werkwijze en processen voor toestemming en privacyverzoeken aanpassen. Ook moeten ze hun privacyverklaringen bijwerken. De wijziging kan bovendien gevolgen hebben voor de systemen die scholen gebruiken.
Wat is er nieuw?
Nieuw is dat leerlingen vanaf 12 jaar zelf een toestemming kunnen intrekken. Ook als een ouder of verzorger die eerder heeft gegeven. Leerlingen tussen de 12 en 16 jaar kunnen bovendien zelf hun privacyrechten gebruiken. Zoals het recht om hun gegevens in te zien, te laten aanpassen of te laten verwijderen. Ouders of verzorgers van deze leerlingen mogen dit ook blijven doen.
Ook mogen leerlingen vanaf 16 jaar voortaan zelf naar de rechter stappen als ze vinden dat de school hun rechten volgens de AVG heeft geschonden bij het gebruik van hun persoonsgegevens. Ze mogen dit zelfstandig doen, zonder hulp van hun ouders of wettelijke vertegenwoordigers.
Aandachtspunten
Maar wat betekenen de nieuwe privacyregels voor de school? Dit zijn de vijf aandachtspunten.
1. Verzoek
Leerlingen vanaf 12 jaar mogen zelf hun privacyrechten gebruiken. Leerlingen moeten hiervoor zelf bij de school kunnen aankloppen. Dit kan bijvoorbeeld via:
- de leerlingenadministratie
- een privacy-e-mailadres of -formulier
- de privacycontactpersoon
- een mentor of andere medewerker die het verzoek doorstuurt
Belangrijk is dat het proces niet standaard is ingericht vanuit het idee: ‘Je bent te jong, dus laat je ouder of verzorger maar contact opnemen.’
2. Toestemmingsproces
Het is belangrijk dat leerlingen weten waar ze met het verzoek terechtkunnen. Communiceer dit daarom duidelijk. Bovendien moet de school het verzoek ook daadwerkelijk kunnen verwerken. Als toestemmingen via een ouderportaal worden geregistreerd, moet er dus ook een manier zijn waarop leerlingen dit zelf kunnen regelen.
Voorbeeld: Een ouder of verzorger heeft toestemming gegeven om een herkenbare foto van een leerling op de schoolwebsite te plaatsen. Deze leerling is 14 en wil dat niet meer. Dan moet het mogelijk zijn dat die leerling die toestemming zelf intrekt.
3. Registratie
De keuze van de leerlingen leg je vast in het leerlingadministratiesysteem, een ouderportaal of een apart toestemmingsregister. De wet schrijft het systeem niet voor. Belangrijk is dat de school kan zien waarvoor toestemming geldt én dat zichtbaar is wanneer die toestemming is ingetrokken. Zo voorkom je dat de school toestemming gebruikt die niet meer geldt.
4. Afspraken binnen de school
Om hun keuze aan te passen, hoeven de leerlingen de interne organisatie niet te kennen. Als school draag je zorg voor een helder proces. Spreek binnen de school af:
- wie het verzoek ontvangt
- wie dit vervolgens inhoudelijk beoordeelt
- wie dit onderzoek uitvoert
- wie je inschakelt als je er niet uitkomt als een leerling en diens ouder of verzorger iets anders willen
Voorbeeld: Een leerling zegt tegen de mentor niet meer herkenbaar met een foto op de website te willen. Dan is het belangrijk dat de mentor herkent dat dit een privacyverzoek is. De mentor hoeft het niet juridisch op te lossen, maar moet wel weten waar het verzoek heen moet.
5. Informatie aan leerlingen
Een recht hebben is één ding, maar leerlingen moeten ook weten hoe ze dat recht kunnen gebruiken. Zorg er daarom voor dat leerlingen de informatie hierover op een logische plek kunnen vinden. Zoals op de website, in het leerlingenportaal of in een privacyverklaring speciaal voor leerlingen. En schrijf het op in een taal die bij hun leeftijd past.
Bijvoorbeeld: ‘Wil je weten welke gegevens we van jou hebben? Wil je iets laten aanpassen of verwijderen? Of wil je een toestemming intrekken? Neem dan contact op met [naam/functie/contactgegevens].’
Zo voorkom je dat je verouderde regels toepast en zorg je ervoor dat leerlingen hun privacyrechten kunnen uitoefenen.