- Trend
- |
- Technologische innovatie
- |
- po
- vo
- mbo
AI als stroomversneller
Steeds vaker worden digitale technologieën gecombineerd in nieuwe toepassingen. Daarbij is AI de drijvende kracht die voor een enorme versnelling zorgt. Kijk naar de ontwikkeling van bijvoorbeeld augmented reality, robotica of neurotechnologie: overal wordt AI toegepast en werken diverse technologieën samen. Voor het onderwijs biedt dit nieuwe mogelijkheden, maar het roept ook vragen op. Bijvoorbeeld over de grote hoeveelheid data die door dit soort technologieën wordt verwerkt.
Door Els Booij, Wietse van Bruggen
Tijdwinst door AI
Werk dat voorheen veel tijd kostte, gaat dankzij AI een stuk sneller. Een samenvatting maken van een dik rapport is een paar seconden werk voor ChatGPT. Programmeurs gebruiken AI om code te schrijven, onderzoekers kunnen hun data sneller analyseren en bedrijven automatiseren hun processen ermee. Op die manier gaat de ontwikkeling van nieuwe technologie ook sneller.
Combinaties van technologieën
Digitale ontwikkelingen staan bijna nooit meer volledig op zichzelf. Het zijn combinaties van verschillende technieken en innovaties. Daar zit steeds vaker AI in of er is AI gebruikt bij het ontwikkelproces. Ook andere combinaties, zoals neurotech en VR leiden tot nieuwe innovaties. Dit zijn enkele voorbeelden die nu of in de nabije toekomst mogelijk zijn:
- Sociale robots reageren steeds natuurlijker op hun omgeving en de interactie met deze robots voelt steeds menselijker. Sowieso wordt AI steeds vaker gecombineerd met een fysieke component, de zogeheten embodied AI, met steeds slimmere sensoren.
- AI zorgt voor de ontwikkeling van ‘slimme’ AR-brillen (augmented reality), die een extra informatielaag over onze werkelijkheid leggen.
- Met behulp van generatieve AI is het ook eenvoudiger en sneller mogelijk om virtuele werelden of 3D-content voor VR-brillen te maken.
- Het vakgebied van ‘NeuroAI’ is sterk in opkomst. Met behulp van AI kunnen we hersengolven steeds beter kunnen interpreteren, zodat we op termijn zelfs devices kunnen aansturen met onze hersenen. In de zorg zien we daar al toepassingen van. Voor de consumentenmarkt is dit nog beperkt, maar ook hier is het in opkomst. Denk aan headsets die hersengolven meten en polsbandjes die spier- en zenuwactiviteiten oppikken.
Verrijkte leerervaringen
Er liggen met deze technologiecombinaties kansen om het onderwijs toegankelijker, echter, leuker, of interessanter te maken voor meer leerlingen. Dit soort toepassingen zijn denkbaar:
- De wereld als leeromgeving. Door via een augmented reality een laag over de werkelijkheid te projecteren, wordt de wereld een leeromgeving waar je informatie aan kunt toevoegen en vragen over kunt stellen. Dit wordt steeds meer realiteit dankzij de opkomst van lichtgewicht devices zoals smartglasses en open bibliotheken van 3D-objecten.
- De VR-wereld als leeromgeving. Je kunt met je VR-bril een digitaal klaslokaal in stappen of een speciaal gemaakte virtuele wereld waarin je contact hebt met anderen en waar je nieuwe dingen leert. Zo doet het National Onderzoekslab AI (NOLAI) een project om de woordenschat van kleuters te verbeteren in een aantrekkelijke VR-omgeving.
- Toegang tot informatie zonder je smartphone. AR-brillen of smartglasses kunnen je toegang geven tot informatie, op het moment dat jij dat wil, zonder dat je hiervoor een ‘echt’ scherm nodig hebt. Dit kan handig zijn als je geen handen vrij hebt tijdens een praktijkoefening of als je telefoon buiten bereik ligt.
- Realtime ondertiteling. Leerlingen met een visuele beperking kunnen realtime ondersteuning krijgen via een AR-bril of apps zoals BeMyEyes.
Deze leerervaringen veranderen het onderwijs. Daarnaast zullen nieuwe ontwikkelingen ook het curriculum veranderen. 3D-werelden moeten worden gebouwd, daar moeten scholen hun leerlingen voor opleiden. En als een bril met augmented reality (AR) een veelgebruikte tool wordt bij autoreparaties, zal een leerling hiermee om moeten leren gaan.
Voorbeeld: Nadenken over de toekomst van slimme brillen
De ontwikkeling van ‘slimme’ camerabrillen laat zien hoe technologieën samen komen in een product en wat we hier nog van kunnen verwachten. In de eerste prototypes zien we een combinatie van een bril met AR, AI, een armband die neurosignalen meet en realtime data-analyse. Door deze technologie zou iedereen een persoonlijke informatielaag over de werkelijkheid kunnen krijgen. Deze prototypes zijn al op de markt. Ze zijn niet specifiek bedoeld voor het onderwijs, maar bieden nu al de kans te denken over hoe de onderwijsmogelijkheden en –onmogelijkheden.
Stel bijvoorbeeld dat deze brillen op termijn worden uitgebreid met sensoren die hersengolven meten. Deze neurotechnologie zou leerlingen realtime inzicht kunnen geven in hun concentratie, stemming of stressniveau en dat geeft weer nieuwe mogelijkheden voor gepersonaliseerde interactie. Maar dit roept ook belangrijke vragen op. Bijvoorbeeld over de enorme hoeveelheden intieme, privacygevoelige data die zo’n device verwerkt. Hoe wordt die geïnterpreteerd en door wie en wat is de invloed van zo’n device op ons gedrag en ons welzijn?
Impact op onderwijs
Het slim combineren van nieuwe technologieën biedt mogelijkheden voor het onderwijs. Door nieuwe technologie is het voor leerlingen mogelijk om verrijkende, nieuwe leerervaringen op te doen. Maar deze trend heeft ook op andere manieren impact op het onderwijs:
- Devices en technologieën worden al gebruikt. Net zoals bij de smartphone, virtual reality (in games) en nu ook bij smartglasses komen dit soort technologieën op de markt en gebruiken leerlingen en leraren dit eerst privé. Het uitdenken van goede onderwijstoepassingen is een volgende stap.
- Snel kijken naar schoolbeleid. Bij ieder nieuw device of nieuwe toepassing is het goed om te kijken in hoeverre een product geschikt is voor gebruik in het onderwijs en welk beleid hiervoor moet gelden. Waar je een smartphone nog eenvoudig kunt opbergen of thuislaten, is dat bij een ‘slimme bril’ weer wat lastiger als een leerling deze echt nodig heeft om beter te kunnen zien.
- Ga uit van de onderwijsvraag. Kijk bij het wel of niet gebruiken van nieuwe devices of technologie ook goed naar het onderwijsvraagstuk dat je hiermee oplost.
- Bewaak de privacy van leerlingen en medewerkers. De toepassing van deze nieuwe technologieën roept ook vragen op over de hoeveelheid intieme, privacygevoelige data die wordt verwerkt. Hoe wordt die geïnterpreteerd en door wie, en wat is de invloed van zo’n device op ons gedrag en ons welzijn?
- Gevolgen voor andere onderwijsactiviteiten. We staan nog aan het begin van de ontwikkeling om de wereld als leeromgeving te kunnen gebruiken. Het roept ook op vragen op voor het onderwijs. Bijvoorbeeld de manier waarop er wordt getoetst. Wanneer mag je een slimme bril bijvoorbeeld wel en niet gebruiken en hoe makkelijk is het straks om realtime te spieken tijdens een toets?
Verder denken over deze trend
Wat betekent deze trend voor jou als school? Hoe bepaal je hoeveel aandacht je hieraan geeft en of en in hoeverre je je onderwijs nu al hierop voor kan bereiden? Door samen met je team onderstaande vragen te beantwoorden, krijg je meer grip op deze trend.
- Welke onderwijsvraag staat centraal bij de keuze voor een nieuwe technologie?
- Welke nieuwe mogelijkheden zie je voor jouw onderwijs met nieuwe toepassingen die XR, AI en robotica integreren?
- Hoe houd je controle over nieuwe toepassingen zodat ze leren verrijken en waarden bevorderen?
Download de poster
pdf | 716.9 KB
Wil je in één oogopslag een overzicht van alle trends. Wat het voor jou als school betekent en met welke technologie je al wel en nog niet kunt experimenteren? Download de poster.
Verder lezen
Camerabrillen binnenkort op school?
Het brein stimuleren, aflezen, analyseren en aansturen
AI geeft een impuls aan immersive technologie
Technologische trends voor het onderwijs
