- Podcast
- |
- Ethiek
- |
- vo
Gesprekken met leerlingen over AI
Er wordt veel gepraat "over" leerlingen en generatieve AI, maar nog nauwelijks "met" hen. Dat is opvallend, want juist zij ervaren elke dag de spanning tussen verleiding en verantwoordelijkheid, tussen gemak en inspanning, tussen wat mogelijk is en wat wenselijk blijft. Remco Pijpers en Michel Cents gingen hierover in gesprek met leerlingen van de Utrechtse middelbare school UNIC. Ze spraken over de rol van AI in hun schoolleven en de onvermijdelijke spanningen die dat met zich meebrengt. Wat kunnen scholen daarvan opsteken?
Door Remco Pijpers, Michel Cents
Michel en Remco spraken twee keer met leerlingen: één keer met de onderbouw en één keer met de bovenbouw. Na elk gesprek bespraken ze hun bevindingen met schoolleider Ellen van Lisdonk en dramadocent Mick Vonk, die ook AI-expert is op school. Wat leren ze van wat de leerlingen hebben verteld?
Enkele citaten van de leerlingen:
“Soms vraagt mijn vader aan mij: is dit AI of niet? Dan weet ik meteen: dit kan niet, want deze persoon is al overleden. Je ziet het vaak direct: het geluid klopt niet, mensen kijken elkaar niet aan of een been draait ineens 360 graden. Dan weet je: dit is AI.”
– Leerling onderbouw
“Ik denk niet dat er echt iemand is die je met AI kan helpen. Kinderen zitten hier vaak meer in dan volwassenen, en als wij het niet weten, waarom zou een andere volwassene het dan wel weten?”
– Leerling onderbouw
“Ik besefte dat er iets niet klopte aan dat uittreksel, toen ik in de klas de docent een vraag stelde over een personage in het boek. ‘Hoe heet hij, zeg je?’, antwoordde de docent super verbaasd. Dat personage bleek helemaal niet in het verhaal voor te komen.”
– Leerling bovenbouw
“We moesten laatst een opdracht maken voor het vak Nederlands. Waar we iets schreven over de liefde. En daar zag ik ook iemand iets inleveren. Met AI. Dat doe je niet, iets dat uit je eigen brein, uit je eigen hart zou moeten komen.”
– Leerling bovenbouw
“Je denkt: dit kan met AI, daar ben ik zo klaar mee. En dan blijkt dat je het toch zelf moet doen.”
– Leerling bovenbouw
Schoolleider Ellen van Lisdonck:
“Wat mij opviel, was hoeveel ze al weten over AI: dat het zichzelf traint, niet alwetend is en gebruikmaakt van veel verschillende bronnen, ook social media, waardoor je niet alles kunt vertrouwen. Het bewustzijn van deepfakes vond ik sterk, met die levendige voorbeelden – zoals een oma die berichten blijft doorsturen. Zij zien: dit is niet echt, maar hoe zeg je dat tegen je oma? Het is echt onderdeel van hun leven. Het bewustzijn was hoger dan ik had verwacht.”
Dramadocent Mick Vonk:
“Toch is er best nog wat te doen voor onze school. We weten allemaal dat iedereen AI gebruikt. Zij weten dat docenten het gebruiken, wij weten dat zij het gebruiken. Maar we hebben het er met z’n allen niet over. Daardoor gebeurt er veel in de schaduw, zonder kaders, waarin je ze niet kunt helpen of beschermen. Ik zou ze graag meenemen in hoe je het veilig gebruikt en waar je eerst over na moet denken. Ze zijn al voorzichtig met wat ze vertellen en dat vind ik mooi: ‘Vertel niets aan AI wat je ook niet aan iemand anders zou vertellen’ – een soort 2025-equivalent van ‘stap niet zomaar een busje in’. Wat ze al aanvoelen rond privacy is eigenlijk te gek, maar wanneer en hoe je AI bewust inzet, en wat je bewust zelf doet, daar heb ik ze nog weinig over gehoord.”
Deze podcasts zijn een vervolg op Praten met leerlingen over AI op school.