Het Rathenau Instituut definieert robots als slimme machines die in de fysieke wereld handelen. Aangestuurd door software kunnen ze fysieke taken volledig of deels zelfstandig volbrengen. Ze zijn er in alle soorten en maten en zijn meestal gemaakt voor specifieke taken. Denk aan drones, stofzuigerrobots of zelfrijdende auto’s. Zo’n zelfrijdende auto moet behalve sturen ook de omgeving kunnen waarnemen en erop reageren. Daarvoor moeten er zowel fysieke als cognitieve taken worden uitgevoerd.

Een robot maken en programmeren in de klas. © ISTOCK

Voorgeprogrammeerd

De meeste robots zijn niet zelfstandig, maar volledig voorgeprogrammeerd. Ze nemen door middel van sensoren, zoals microfoons en camera’s, hun omgeving waar. Hun software bepaalt vervolgens hoe ze reageren. Sommige robots lijken slim, omdat ze gebruik maken van AI-technologie zoals computer vision of natural language processing. Maar écht slim zijn ze nog niet.

Robots staan vaak in verbinding met een netwerk zoals het internet of een intern bedrijfsnetwerk. Zo kunnen ze op afstand worden aangestuurd, kunnen er gegevens worden verzonden die de robot verzamelt en kunnen ze onderling met elkaar verbonden worden. Bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat robots in een fabriekshal niet tegen elkaar botsen.

Robots in de praktijk

Volwassenheid van de technologie

We proberen technologie altijd een plaats te geven op de Hype Cycle. Daarmee geven we aan of de technologie bijvoorbeeld nog in ontwikkeling is, of al volop wordt toegepast.

In het geval van robots is er niet één duidelijke plek op de Hype Cycle. Robots met een specifieke productietaak zijn al jarenlang in gebruik. Andere soorten staan nog aan het begin van de cyclus.

Er zijn indrukwekkende filmpjes in omloop waarin robots moeiteloos langs allerlei obstakels navigeren of uiteenlopende vragen beantwoorden. Dat maakt dat de verwachtingen van robots hooggespannen zijn. Maar kunnen robots (aangestuurd door AI) binnenkort allerlei werkzaamheden overnemen? Nee. Ze lijken slim, maar zijn het niet. Een lopende robot functioneert alleen in een gecontroleerde omgeving, daarbuiten werkt hij niet. In tegenstelling tot mensen kunnen robots nauwelijks improviseren. Daarom zijn ze nu nog niet geschikt voor fysieke of cognitieve interactie met ons dagelijks leven.

Samenwerking tussen mens en robot

Volledig als mens kunnen handelen ligt voor robots nog mijlenver in de toekomst. Door specifieke taken uit te voeren, kunnen ze mensen wel aanvullen. Vooral waar fysiek werk zwaar is of heel precies moet worden uitgevoerd. Ze worden in allerlei sectoren al ingezet en spelen voor sommige bedrijven een onmisbare rol om hun proces op een efficiënte manier uit te voeren.

Robots worden ingezet voor de logistiek in grote magazijnen. © ISTOCK

Toepasbaarheid van robots in het onderwijs

In veel sectoren zullen leerlingen en studenten in hun toekomstige werkzame leven te maken krijgen met robots. Als middel om in te zetten in hun beroep, of omdat ze ermee samenwerken. Naast de voorbeelden die we in dit artikel noemen, zullen er steeds meer toepassingen ontstaan. In opleidingen voor beroepen waar dat aan de orde is, ligt het daarom voor de hand dat studenten er kennis mee maken en ermee leren werken.

Leerlingen van nu zullen hoe dan ook in hun dagelijks leven met robots te maken krijgen. Weten wat robots zijn, wat ze wel en niet kunnen en wat wenselijk en onwenselijk is op het gebied van robots; dit zijn relevante gespreksonderwerpen om met leerlingen te bespreken.

Sociale robots zijn ook direct in het leerproces in te zetten.

Aandachtspunten en tips

Robots zijn er voor specifieke taken

Robots zijn nog steeds vooral goed in specifieke, duidelijk afgekaderde taken. Van een generieke robot die alles zou kunnen is voorlopig geen sprake, als dat ooit al mogelijk is. Een robot voor de klas als vervanger van de leraar is dan ook nog toekomstmuziek. Maar dat wil niet zeggen dat kleine en specifieke toepassingen geen impact hoeven te hebben. De precisie van een robot kan tijdens een operatie van levensbelang zijn.

Robots kunnen mensen aanvullen

Er zijn wezenlijke voordelen aan de inzet van robots. In tegenstelling tot mensen zijn fabrieksrobots bijvoorbeeld zeer consistent in het uitvoeren van hun taken: ze doen het altijd op dezelfde manier. In gevaarlijke situaties zijn robots in staat om mensen redden. Zij kunnen op afstand onze ogen en oren zijn om te zien wat er in een gebouw gebeurt dat op instorten staat. En wanneer robots repetitieve taken van ons overnemen, bieden ze ons daarnaast de kans om meer tijd over te houden voor taken waarbij onze menselijkheid echt meerwaarde kan geven.

Robots kunnen steeds meer

Door samen te werken met robots ontstaan er nieuwe mogelijkheden die ons leven en werk kunnen verbeteren. Opleidingen moeten daarom blijven bekijken hoe de robotica (de wetenschap die zich bezighoudt met de theorie en praktijk van robots) zich in een vakgebied ontwikkelt. Robots kunnen steeds meer taken overnemen, maar hoe ver ze daarin kunnen gaan is moeilijk te voorspellen. Het aanbod en het curriculum van opleidingen zal daarop dan moeten worden aangepast.

Ga in discussie over ontwikkelingen

Besteed aandacht aan robots in het kader van digitaal burgerschap. Voer bijvoorbeeld met leerlingen een discussie over de drijfkrachten achter de ontwikkeling en inzet van robots. Welke ontwikkelingen vinden zij goed en welke juist minder? In het bedrijfsleven bijvoorbeeld, waar het om efficiëntie en kostenbesparing draait, worden robots gezien als mogelijke vervanging voor menselijke arbeid. Sommige beroepen komen daardoor onder druk te staan, maar ook menselijke waarden kunnen in het gedrang komen. Banen verdwijnen namelijk niet alleen, maar veranderen ook wanneer de omgeving steeds verder geautomatiseerd is.

Deel deze pagina: Robots

Delen
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Twitter
  • E-mail
  • Deel deze pagina