De beste videodocenten leggen het allemaal nog eens rustig en gedegen uit, staande voor een flipover met trefwoorden. Ze leveren, boven een aanstekelijk muziekje uit, een voice-over bij beelden die de lesstof symboliseren. Of ze laten zich optillen door actieheld Jean Claude van Damme om de 3e wet van Newton te illustreren.

Screenshot van een les die leraar Sieger Kooi op Youtube heeft geplaatst.
Screenshot van een les die leraar Sieger Kooi op YouTube heeft geplaatst © Scheikundelessen / YouTube

YouTube-docenten populair

Zoals TEDtalks bij volwassenen immens populair zijn, zo lopen scholieren weg met hun YouTube-docenten. Dat kunnen gewoon hun eigen leerkrachten zijn die met de tijd en de mogelijkheden van nieuwe media meegaan – of juist níet hun eigen docenten, wanneer het in de klas minder klikt. Sommige video's zijn miljoenen keren bekeken en de 61-jarige Amsterdamse scheikundeleraar Sieger Kooi werd zelfs vereerd met de vraag: 'Meneer, wilt u met me trouwen?' De videomeester als nieuw tieneridool.

Rendement videolessen

Het rendement van videovoorbeelden? Dat hangt wel af van het soort leertaak, stelt bijzonder hoogleraar Onderwijspsychologie Tamara van Gog op basis van een onderzoek naar observationeel leren. "Bij leertaken waar motorische handelingen voorgedaan worden, heeft video vaak een voordeel boven plaatjes bij geschreven tekst. Maar uit een recent onderzoek dat we hebben uitgevoerd, bleek dat er bij het leren van een wiskundesom geen verschil was in effectiviteit. Voor andere leertaken is dat nog niet vastgesteld."

Verwerven van vaardigheden

Het leren van videovoorbeelden heeft een positief effect op bijvoorbeeld het verwerven van vaardigheden voor samenwerkend leren. En ook op communicatieve vaardigheden als assertiviteit, zegt Van Gog.

Meer onderzoek nodig

De technologische ontwikkelingen lopen voor op het onderzoek, onderstreept Van Gog. "Er moet nog veel onderzoek worden gedaan naar hoe video-onderwijs het meest effectief kan worden ontworpen en ingezet voor maximaal resultaat." Een duidelijke meerwaarde is volgens de bijzonder hoogleraar nu vooral het tijd- en plaatsonafhankelijk gebruik van video. "Leerlingen kijken wanneer ze willen, overal waar ze internet hebben."

Leerling heeft de regie

De leerling heeft zelf de regie en dat is een groot voordeel, benadrukt ook Erno Mijland, specialist digitale didactiek en als adviseur en trainer actief in het onderwijs. "Een leraar in de klas kun je niet terugspoelen, een leraar op internet wel. Je kunt hem stilzetten en pauzeren als je wordt afgeleid. En een ander aspect is dat die YouTube-filmpjes vaak met heel veel zorg zijn gemaakt. Het is het best denkbare verhaal dat de leraar te vertellen heeft, in een combinatie van woord en beeld. Dat is iets waarbij sommige leerlingen zeer zijn gebaat."

Niet voor elke leerkracht

Maar video-onderwijs is niet voor alle leraren weggelegd, zegt Mijland. "Niet iedereen beheerst het medium voldoende, het is nog een hele opdracht." Daarnaast ontbreekt de non-verbale communicatie die er tussen leraar en leerling in de klas wél is. "Face to face zie je wanneer een leerling begint te gapen. Je kunt met een videodocent geen realtime gesprek aan gaan, hij zal geen aardige opmerking maken over je nieuwe schoenen of even ingaan op wat er gisteren in het nieuws was. Dat zijn dingen die een docent van vlees en bloed onvervangbaar maken."

Geen vervanging traditioneel onderwijs

Video-onderwijs is geen totale vervanging van het traditionele onderwijs, zegt Mijland. Het is een extra toevoeging. "Maar alleen 'ouderwets' onderwijs in een tijd dat internet zoveel te bieden heeft, zou frustratie opleveren. Zou jíj het pikken als je weet dat er een garage vol fantastisch gereedschap is en je moet met alleen een handzaag een tafel in elkaar zetten?"

Interactie leerling en docent

Het gebrek aan interactie tussen leerling en docent bij video-onderwijs, is ook iets waar Van Gog op wijst. "Er zijn aanvullende leeractiviteiten nodig om de informatie goed te verwerken en er zelf mee te oefenen. De kwaliteit van die activiteiten, die eventueel ook online zouden kunnen plaatsvinden, zal sterk medebepalend zijn voor het leerrendement. Dat geldt ook voor flipping the classroom (thuis kijken, op school oefenen). Het succes valt of staat met de manier waarop aanvullende leeractiviteiten worden vormgegeven."

Deel YouTube in de klas: niet elke leertaak is geschikt

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug