Waarom zijn sociale en culturele vaardigheden steeds meer nodig?

"Nederland is heel multicultureel, maar door de toenemende digitalisering van de maatschappij komen we ook dichter bij buitenlandse culturen. Dat biedt veel mogelijkheden tot samenwerken en bedrijven doen dat ook veel door hun producten en diensten internationaal aan te bieden.

Nural Örücü is coördinator (interculturele) mediaopvoeding en mediawijsheid bij Mira Media © Nural Örücü

Om een baan te krijgen bij die bedrijven, heb je een set vaardigheden nodig: constructief communiceren, sociaal en cultureel inlevingsvermogen en het vermogen om het bredere perspectief te kunnen zien.

Die vaardigheden heb je ook nodig voor communicatie met verschillende culturen in onze eigen omgeving. Daarnaast zijn ze nodig om effectief gebruik te kunnen maken van media. Van welke sociale netwerken maak je gebruik? Waarom? En hoe? Presenteer je je juist in het Engels op LinkedIn, of in het Nederlands?

Mediawijsheid is omgekeerd ook van belang om de complexe en diverse wereld waarin we leven te kunnen duiden. Of zoals filosoof Marshall McLuhan zei: om de huidige wereld te begrijpen dient men de media te begrijpen."

Op welke manier zijn deze vaardigheden van belang op scholen?

"Bekijk als docent ook eens het grotere perspectief. Ben je je ervan bewust dat bepaalde leerlingen thuis voornamelijk naar Turkse zenders kijken, en dat ze daardoor een ander wereldbeeld meekrijgen?

Een stapje verder: ben je je bewust van je eigen etnocentrische wereldbeeld, en hoe dat in verhouding staat tot de leerlingen in je klas? Laat je je eigen mening meetellen of onderzoek je waar bepaalde gevoelens vandaan komen? Bij aanslagen, zoals recent in Brussel, kan het zijn dat er leerlingen zijn die er vanuit hun achtergrond anders over denken dan jij."

Zijn sociale en culturele vaardigheden dus ook deels introspectief van aard?

"Jazeker, het begint bij zelfkennis, bij het onderzoeken en in perspectief plaatsen van je eigen ideologie, culturele identiteit en kennis. Maar dat betekent ook dat je moet kunnen inzien dat je bepaalde kennis mist en dat je het moet durven toegeven als je hulp nodig hebt.

Ik merk soms dat leraren handelingsverlegen zijn in uitdagende situaties met digitale media of andere culturen waar ze niet veel weet van hebben. Je moet als docent al zoveel weten. Het is juist heel logisch dat je niet alles weet, ook al is dat is best moeilijk om toe te geven.

Mijn boodschap aan docenten is: je staat niet alleen. Ga in gesprek met je collega's, de school, met leerlingen en eventueel lokale organisaties zoals Jongerenwerk, welzijnspartijen of organisaties gefocust op burgerschapsvorming zoals Stichting Vreedzaam. Daarnaast zijn er vakken zoals burgerschap waar dit onderwerp bij aansluit en zijn er dagelijks aanleidingen in de klas en op sociale media om erover te beginnen."

Hoe kan een school het gesprek aangaan in een lastige situatie?

"Vooral door aan te sluiten bij de leefwereld van de leerlingen. Ik hoorde bijvoorbeeld laatst van een school die telkens klachten kreeg van het daarnaast gelegen crematorium. Kinderen gooiden steentjes over de heg en veroorzaakten overlast voor de bezoekers.

De directeur heeft de leerlingen uitgenodigd voor een gesprek en stelde vragen: wat is eigenlijk verdriet? Wie heeft er weleens een familielid verloren? De ene leerling dacht terug aan een overleden opa, de ander aan een huisdier. Leerlingen waren geraakt en de overlast hield op.

Vooral dat ervaren van andermans perspectief en het ervaren van contact met mensen die anders zijn, leert kinderen om overeenkomsten te zien, en het vermindert het wij-zij denken. Dit is belangrijk voor de ontwikkeling van empathie."

Hoe kunnen scholen daaraan bijdragen?

"Haal de buitenwereld naar binnen via alle digitale mogelijkheden die er zijn. Laat ze met Skype bellen met buitenlandse kinderen, gebruik Snapchat om meningen en situaties uit andere landen te bekijken.

Bespreek de verschillende perspectieven in de klas. Leerlingen van gemengde achtergronden gaan niet evenveel met elkaar om. Er is soms letterlijk sprake van verschillende leefwerelden.

Uit de Klas biedt mooi materiaal over racisme en discriminatie, dat je direct in de klas kunt inzetten. En op schoolenveiligheid.nl vind je materiaal dat je helpt omgaan met lastige maatschappelijke thema's.

De leefwereld van sommige kinderen beperkt zich soms letterlijk tot hun woonwijk. Neem ze mee de wereld in en organiseer excursies naar een ander stadsdeel of andere stad. Organiseer uitwisselingen waar mogelijk."

Wanneer heb je zelf recent je sociale en culturele vaardigheden moeten inzetten?

"Ik ben half Turks en daarom heb ik een Turkse achternaam. Soms, als mensen mijn naam horen, dan krijg ik complimenten over hoe goed ik de Nederlandse taal beheers.

Maar ik ben geboren en getogen in Soest en Nederlands is mijn moedertaal. Als ik zo'n opmerking hoor, moet ik even slikken, mijn empathisch vermogen inzetten en me verplaatsen in de ander. Het is immers bedoeld als compliment."

Lees meer interviews over 21e eeuwse vaardigheden

Dit verhaal maakt deel uit van onze reeks interviews over de 11 competenties uit het model van de 21e eeuwse vaardigheden. Het model van de 21e eeuwse vaardigheden en alle interviews vind je in het artikel 'Alles wat je moet weten over de 21e eeuwse vaardigheden'.

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Sociale, culturele vaardigheden – 'Sluit aan bij de wereld van leerlingen'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug