Als hoogleraar Onderwijswetenschappen bij de Universiteit Utrecht werkte Liesbeth Kester mee aan het Doorbraakproject Onderwijs & ICT. Daarvoor deed zij onderzoek naar het gebruik van allerlei programma's om gepersonaliseerd leren in te zetten. En wat blijkt? "Ict biedt zeker kansen op het gebied van gepersonaliseerd leren", vertelt Kester. "Als docenten ict goed inzetten, kan dat voor leerlingen betekenen dat het onderwijs dat zij krijgen beter aansluit op het individu."

Op scholen waarin gepersonaliseerd leren schoolbreed is ingevoerd, blijkt het effect op de cognitieve leeropbrengst van individuele leerlingen het grootst. © Reyer Boxem

De onderzoeksresultaten laten zien dat leerlingen die leren op maat in het optimale geval hoger presteren op cognitief gebied dan leerlingen die allemaal hetzelfde onderwijs krijgen. "Ook zijn er aanwijzingen dat leerlingen beter gemotiveerd zijn als ze zelf de regie kunnen nemen. Door leerlingen zelf de regie te geven krijgen zij autonomie en ontwikkelen daardoor meer zelfvertrouwen.

'Een computer blijft een medium'

De toepassing van zelfsturend leren kan in de meeste gevallen nog beter. Zowel op het gebied van ict als op didactisch vlak vallen er meer mogelijkheden te benutten, ontdekte Kester. "Een computer blijft een medium. Om te kunnen zeggen of de inzet van ict in het onderwijs zinvol is, gaat het er uiteindelijk om wat je met die ict doet." Ze legt uit dat de programma's die leraren gebruiken bij hun lessen, allerlei data bieden over het leerproces van de leerlingen. Maar leraren gebruiken nog lang niet alle mogelijkheden die deze gegevens bieden en laten daarmee kansen liggen.

Op didactisch vlak heeft leren-op-maat met ict nog veel potentie. "Door bijvoorbeeld bewust te kiezen in wat voor groepen je leerlingen indeelt, kun je ook invloed uitoefenen op leerprestaties", zegt Kester. Ze doelt hiermee op het indelen van leerlingen in groepen op niveau. Bij heterogene groepen kunnen zwakkere leerlingen zich optrekken aan de sterkeren, maar bij homogene groepen bied je sterkere leerlingen de kans te excelleren. "Als de school daarin bewust keuzes maakt, valt er meer uit te halen."

Behoefte aan zelfregie en ergens goed in willen zijn

Uit Kesters onderzoek blijkt verder dat het negatieve gevolgen kan hebben op de resultaten van leerlingen als zelfsturing te veel ten koste gaat van de structuur. "Kinderen hebben de behoefte om zelf regie te voeren, maar ook om ergens goed in te zijn", legt Kester uit. "Krijgen leerlingen te veel ruimte, dan kunnen ze het gevoel krijgen dat ze in het diepe worden gegooid en dat is niet goed voor hun zelfvertrouwen." Voorwaarde om goed zelfsturend te kunnen leren, is dat de leerlingen beschikken over de juiste vaardigheden daarvoor. Deze moeten ze vaak nog ontwikkelen. Aan de leraar de taak een goede balans te vinden tussen aan de ene kant voldoende structuur bieden en aan de andere kant leerlingen genoeg ruimte te geven voor zelfregie.

Professionalisering is het antwoord

Het antwoord is professionalisering. Zo blijkt op scholen waarin gepersonaliseerd leren schoolbreed is ingevoerd, het effect op de cognitieve leeropbrengst van individuele leerlingen het grootst. "Dat komt doordat leerlingen vertrouwd raken met deze manier van werken en dus kunnen zij er beter mee omgaan." In aanvulling daarop pleit Kester voor professionaliseringstrajecten voor leraren, zodat zij zich ervan bewust worden hoe zij alles kunnen halen uit de mogelijkheden die er zijn.

Liesbeth Kester spreekt op 16 mei op de Onderzoeksconferentie 2018. Op deze jaarlijkse conferentie van Kennisnet en het NRO presenteren wetenschappers inzichten uit recent onderzoek naar de opbrengsten van ict-toepassingen in het onderwijs.

Deel ‘Scholen kunnen meer mogelijkheden van ict benutten’

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug