Het onderwijs verkent mogelijkheden om ondersteunende logistieke processen rond roostering en planning met ict flexibel én doelmatig in te richten, terwijl flexibiliteit en leerroutes voor individuele leerlingen mogelijk worden gemaakt. Dit is een uitdaging, want variatie en flexibiliteit maken de organisatie van het onderwijs complexer.

Leraren van het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam kunnen hun verzoeken om roosterwijzigingen in een postbus deponeren
Een postbus op het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam waarin leraren hun verzoeken om roosterwijzigingen kunnen deponeren © Paul van Riel/Hollandse Hoogte

Onderzoekers Sietske Waslander en Maaike van Kessel concluderen in het onderzoek Leren Organiseren (2008) dat het principe 'massa-maatwerk' hiervoor een oplossingsrichting biedt.

Van massa-productie naar massa-maatwerk

Massa-maatwerk is een principe uit het bedrijfsleven dat volgens Waslander en Van Kessel kan helpen om onderwijs op maat te realiseren, zonder dat scholen veel inleveren op efficiëntie. De klant kan bij massa-maatwerk kiezen uit vooraf bepaalde varianten van het product. Zo kan het productaanbod snel en flexibel worden aangepast aan wensen van individuele klanten, terwijl toch de efficiëntie van massaproductie wordt benaderd.

Volgens de onderzoekers kan dit principe ook worden toegepast in het onderwijs, want de organisatie van het onderwijs is vergelijkbaar met de organisatie van productie in het bedrijfsleven. Zoals 'massaproductie' steeds minder van toepassing is op productieketens, gaat het in het onderwijs niet langer over massa-educatie, maar over 'onderwijs op maat' en 'individuele leertrajecten'.

Modularisering, standaardiseren en technologie

Massa-maatwerk lijkt haaks te staan op de economische wetmatigheid die zegt dat standaardisatie leidt tot efficiëntie terwijl maatwerk leidt tot meerkosten. Maar door producten en diensten te 'modulariseren' en standaardiseren en door inzet van digitale technologie, is maatwerk toch mogelijk, stellen Waslander en Kessel.

Vertaald naar het onderwijs staan roostering en planning dan niet op zich, zoals nu nog het geval is. Ze zijn gekoppeld aan een curriculum dat opgedeeld is in modules, aan digitalisering van leermateriaal en aan standaardisering van eindtermen en toetsen.

Netwerkscholen

Hoewel het roosteren en plannen van maatwerk complex is, is er in de praktijk al wat ervaring opgedaan met massa-maatwerk. Een experiment met de Netwerkscholen laat zien dat het organiseren ervan mogelijk is in mbo-opleidingen. Er zijn meerdere instroommomenten, studenten kiezen uit het onderwijsaanbod en volgen hun eigen tempo.

Deel Roosteren en plannen: van massa-educatie naar massa-maatwerk?

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug