Wat is volgens jou de belangrijkste conclusie uit de Monitor Jeugd en Media 2017?

"Dat jongeren tussen de 10 en 18 jaar helemaal niet zo digitaal vaardig zijn."

Maar ze zitten de hele dag op hun mobieltje! Wat bedoel je dan precies?

"Wij hadden verwacht dat ze meer zouden kunnen op digitaal gebied. Samen met de Universiteit Twente lieten we meer dan 1000 jongeren een praktische toets doen, in de verwachting dat ze in staat zouden zijn de opdrachten op een behoorlijk niveau uit te voeren. Dat bleek niet zo te zijn."

Wat moesten ze precies doen?

"We lieten ze informatie opzoeken op internet, over Bolivia bijvoorbeeld. We keken mee hoe ze zochten, hoe ze tot een oordeel kwamen over de betrouwbaarheid van hun bronnen en hoe ze informatie combineerden om die te verwerken in een tekst."

En?

"Het verzamelen van de informatie ging meestal nog wel redelijk, alhoewel dat ook niet bij iedereen het geval was. Maar zodra het een stapje dieper ging en leerlingen de verzamelde informatie moesten beoordelen, zeiden veel van hen: 'Ik weet niet hoe'. Veel andere leerlingen hadden als argument om een bron betrouwbaar te noemen: 'Dat zegt mijn gevoel'. Zo ontdekten we dat het grootste deel van de leerlingen nogal wat bagage mist om dit soort basale opdrachten te kunnen uitvoeren."

Veel leerlingen gaan op hun gevoel af bij de vraag of een bron betrouwbaar is.

 

 

De digitale generatie bestaat dus helemaal niet?

"Wel in wat ze doen en in hoeveel tijd ze doorbrengen op sociale media. En ze geven hun eigen vaardigheden een 7 of een 8, redelijk goed dus. Maar wanneer je die vaardigheden dan in de praktijk gaat toetsen, blijkt er niet bepaald sprake van een digitaal vaardige generatie."

Geldt dat voor alle opleidingsniveaus?

"Natuurlijk zijn er verschillen in cognitief vermogen en opleidingsniveau. Zo checken vwo'ers vaker of informatie op meerdere websites voorkomt en of een website er betrouwbaar uitziet. In het vmbo scoren leerlingen het laagst: zij verzamelen weliswaar informatie op internet, maar het beoordelen, verwerken en presenteren van die informatie vinden ze lastig. Dus er zijn wel degelijk verschillen tussen leerlingen, maar er zijn geen uitschieters naar boven, ook niet op het vwo."

Welke rol speelt de school daarin?

"Jongeren doen hun digitale vaardigheden met name op in hun vrije tijd, bij hun vrienden en thuis. Leerlingen met lager opgeleide ouders krijgen van huis uit minder mee over digitale geletterdheid, dan leerlingen met hoger opgeleide ouders. De school draagt daar nauwelijks aan bij, zo blijkt. Je kunt als school niet alle verschillen wegnemen, maar je kunt wel meer doen. De maatschappij digitaliseert in rap tempo en dat vraagt steeds meer van alle burgers. Ook als vmbo'er moet je digitaal je belastingen kunnen invullen en weten waar je betrouwbare informatie vindt. Positief is dat digitale geletterdheid een vast onderdeel wordt het van het curriculum. Scholen gaan er werk van maken. "

Wat kan een schoolbestuurder doen?

"Het is belangrijk met een nuchtere blik te kijken naar wat er al gebeurt binnen jouw scholen. Hebben we een groter, overtuigend verhaal? Een visie? Hoe kunnen we van een ad hoc-aanpak naar een structurele aanpak? Geven we digitale vaardigheden alleen aandacht in een mentorles zo nu en dan of verweven we het in alle vakken? Digitale informatievaardigheden vormen een belangrijke basis, pas daarna komt de rest. Ga gerust door met programmeerlessen, maar heb je ook de basis op orde?"

Wat doet Kennisnet om scholen hierbij te helpen?

"Wij hebben een praktisch handboek gemaakt: het Handboek Digitale Geletterdheid. Dit handboek laat zien welke wetenschappelijke inzichten en goede voorbeelden er al zijn in het basis- en voortgezet onderwijs. Neem bijvoorbeeld het AOC Oost waar leerlingen leren hoe je in Excel-sheets bijhoudt hoe snel een kuikentje groeit, of hoe je een foto van een melkmachine van je telefoon in de cloud zet. Zonder die context zouden ze zoiets veel ingewikkelder vinden. Gelukkig zijn er meer van deze schoolvoorbeelden, waarvan we kunnen leren. Hoe zorgen we dat alle scholen hun leerlingen digitaal geletterd kunnen maken? Daar helpen we ze mee, samen met SLO en de sectorraden."

Downloads

Deel Remco Pijpers: 'De digitale generatie bestaat niet'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug