Wat hebben leerlingen volgens jou nodig om problemen te kunnen oplossen?

"Leerlingen hebben vaak het idee dat ze een probleem juist niet zelf kunnen oplossen, omdat ze niet genoeg succeservaringen daarin hebben. In methodes worden vaak wel problemen voorgelegd, maar ook alle stappen om het op te lossen zijn al duidelijk. Dat stimuleert niet tot zelf nadenken of tot creatieve oplossingen te komen.

Arjan van der Meij is kwartiermaker Maker Education en docent natuurkunde © Peter Peerdeman

Bij ons op school ben ik sinds een aantal jaar bezig met Maker Education - dat is het idee dat nieuwe dingen leren niet alleen uit boeken of via de docent gaat, maar ook door te creëren.

Recent maakte een leerling bijvoorbeeld een bewegende robothand van hout en een ander een spatbord voor een longboard - briljant!"

Welk effect heeft Maker Education op de leerlingen?

"Het leerproces gaat niet per se sneller of beter, maar de leerlingen beleven en voelen. Daar worden ze enthousiast en gemotiveerd van. Ik was vroeger een enorme kluns, maar door zelf aan de slag te gaan heb ik het vertrouwen gekregen om bijvoorbeeld thuis zelf reparaties te doen. Dat zelfvertrouwen en die motivatie zie ik ook terug in de leerlingen.

Als ze vastlopen, ervaren ze bijvoorbeeld dat ze via internet met hun probleem bij iemand terecht kunnen. Weten waar je hulp kunt vinden is een belangrijk deel van het proces."

Vergemakkelijkt de steeds digitalere maatschappij dit proces?

"Ja, de afstand tussen bedenken en maken is steeds kleiner geworden. De kennisdemocratie zorgt ervoor dat je alle informatie en hulp die je nodig hebt via internet kan vinden. Daarmee oefenen helpt leerlingen zich voor te bereiden op de toekomst.

Daarnaast zorgen de technische ontwikkelingen ervoor dat het maken van dingen niet meer zo ingewikkeld is als vroeger - iedereen kan het. Denk bijvoorbeeld aan een 3D-printer of een lasercutter."

Welke rol heeft de docent hierbij?

"Ik ben niet van mening dat je alles kan leren door te maken. Je hebt docenten nodig om leerlingen uitleg te geven en te voorkomen dat ze vastlopen. Mijn ervaring is dat meer basiskennis leidt tot een beter eindresultaat. En juist die succeservaring draagt bij aan het zelfvertrouwen en de durf om in het vervolg zelf problemen op te lossen."

Wat voor problemen komen je leerlingen tegen?

"Het begint met een aantal vragen: waar krijg je het materiaal? Hoe duur is het? Is dat het waard? Vervolgens blijkt het proces in de praktijk altijd veel langer dan verwacht - ze moeten bijvoorbeeld eerst een aantal keer oefenen met het gereedschap.

Als docent ben je erbij om ze te begeleiden en te zorgen dat ze zichzelf niet te grote struikelblokken opleggen."

Waarom is deze vaardigheid zo belangrijk voor later?

"Mensen die creatief met problemen om kunnen gaan zijn heel veel gevraagd. Daarom is het tegenwoordig van belang dat je op je werk niet willoos achter je bureau gaat zitten maar dat je bewust bent dat je zelf invloed kan hebben op problemen en uitdagingen die je tegenkomt. Daarnaast word je door te maken een bewuster consument, je leert processen te doorzien.

Misschien beslis je wel om zelf iets te maken omdat het goedkoper of beter kan. Op de open dag op school gaf een oud-leerling een presentatie aan ouders over een anti-overkook gadget die hij had gemaakt. Daar stond hij in zijn keurige blouse - hij heeft er meteen 20 verkocht. Dat ondernemerschap is steeds meer nodig in de huidige maatschappij."

Wat zou je andere scholen aanraden?

"Aan collega-docenten: ga zelf eens aan de slag en ervaar hoe het knutselen voelt. Laat leerlingen eens wat anders maken dan een poster. Kijk voor inspiratie naar Maker Education Nederland.

Schoolleiders kunnen het ondersteunen door fondsen vrij te maken en ruimte en tijd te creëren. Ga op een studiedag eens met zijn alle pottenbakken, hou een modeshow met karton of kom langs bij een FabLab. Het is allemaal niet zo ingewikkeld als het lijkt. Maker Education Nederland ondersteunt dit ook via vouchers die scholen kunnen aanvragen."

Wanneer heb je zelf recent een probleem moeten oplossen?

"Ik ben bezig om een apparaat te maken voor in mijn lokaal waarmee de leerlingen na de les kunnen aangeven hoe ze het vonden - een zogenaamde swag-o-meter. Bij het maken daarvan ontdekten we dat de draden te kort waren en dat het controlepaneel daardoor teveel in het zicht zou zijn.

Toen we in het lokaal zelf gingen kijken, in plaats van in onze makerspace, bleek er een betere plek te zijn om hem op te hangen waardoor alle draadproblemen in een keer opgelost waren."

Lees meer interviews over 21e eeuwse vaardigheden

Dit verhaal maakt deel uit van onze reeks interviews over de 11 competenties uit het model van de 21e eeuwse vaardigheden. Het model van de 21e eeuwse vaardigheden en alle interviews vind je in het artikel 'Alles wat je moet weten over de 21e eeuwse vaardigheden'.

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Probleem oplossen – 'Door iets te maken, ervaar je dat je het zelf kan'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug