De vraag naar meer flexibel en gepersonaliseerd onderwijs in het mbo neemt toe. Er ontstaan meer mogelijkheden om dit te ondersteunen door nieuwe digitale ontwikkelingen. Het goed inpassen van deze mogelijkheden kan alleen als het fundament van de onderwijsorganisatie in orde is.

Docenten vergaderen over de onderwijslogistiek binnen het mbo.
Onderwijslogistiek brengt de leervraag van de student en het leeraanbod van de mbo-instelling op een passende en effectieve wijze bij elkaar © Rodney Kersten / Kennisnet

Onderwijslogistiek: wat is het?

Er zijn meerdere definities over onderwijslogistiek. Volgens Kennisnet en saMBO-ICT is onderwijslogistiek: 'Het op een passende- en effectieve manier bij elkaar brengen van de leervraag van de student en het leeraanbod van de mbo-instelling.' De instelling moet daarbij een balans vinden tussen:

Het gaat hierbij verder dan het plannen van het onderwijsaanbod. Het raakt namelijk uiteenlopende processen binnen de instelling. Het is daarom belangrijk om mensen vanuit verschillende rollen en functies bij dit proces te betrekken.

Hoe verbeter je je onderwijslogistiek?

Kennisnet en saMBO-ICT hebben eind 2017 vier onderwijsinstellingen geïnterviewd: het Alfa Collega, MboRijnland, Avans Hogescholen en het Clusius College. Zij zijn al enige tijd bezig zijn met het verbeteren van hun onderwijslogistiek.

Deze interviews staan centraal in de brochure 'Onderwijslogistiek in het mbo.' De belangrijkste resultaten en valkuilen die de instellingen opdeden tijdens dit proces, zijn hierin opgenomen.

Uit de cases blijkt dat er niet één manier is om zo'n veranderproces aan te pakken. Het hangt sterk af van het type school, de bijbehorende onderwijsambitie en de gemaakte (onderwijs)keuzes. Wel zijn er veel overeenkomsten die houvast kunnen bieden, ook voor andere scholen.

Visie en het creëren van draagvlak

Het hebben van een visie op onderwijslogistiek is cruciaal, dit blijkt uit de cases. Waar wil je uiteindelijk heen? Met dat als uitgangspunt, is het belangrijk dat er een plan van aanpak wordt gemaakt. Het toekomstig onderwijsontwerp is hierbij cruciaal: het onderwijs is altijd leidend.

Het creëren van draagvlak is ook erg belangrijk: betrek iedereen in de onderwijsketen bij dit proces en luister vooral naar je studenten, ontwerpers, ontwikkelaars en informatiemanagers. Ook is het goed om te kijken naar externe partners, zoals uitgeverijen en examen- en softwareleveranciers. Op die manier betrek je iedereen bij het proces, krijg je input van alle betrokkenen en creëer je draagvlak en een gezamenlijk doel binnen alle lagen van de organisatie. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet; de verschillende ketenpartners hebben heel vaak geen volledig beeld van elkaars werkzaamheden.

Implementatie van de plannen

Uit de vier cases blijkt ook dat het niet eenvoudig is om samenhang te vinden tussen het onderwijs enerzijds, en anderzijds de ondersteuning in het kader van een vernieuwingsprogramma. Om organisatie en systeemelementen bij elkaar te brengen, is trekkracht en vasthoudendheid nodig.

Het organiseren van gezamenlijke (strategie)sessies met mbo-colleges of onderwijsunits rond dit onderwerp, kan ook helpen. Denk aan het voeren van overleg over kaders en spelregels. Op die manier kom je tot gezamenlijk inzicht en heldere afspraken.

Belangrijke onderdelen bij de implementatie zijn:

Een nieuwe aanpak vraagt om een nieuwe manier van werken, en dat heeft grote impact op de organisatie en haar medewerkers.

Maak een bewuste keuze voor technologie

Een goed ict-fundament is belangrijk. Voor welke technologie je vervolgens kiest om je onderwijslogistiek te verbeteren, hangt sterk af van je visie en waar je naartoe wilt. Maak daarom vooraf een bewuste keuze tussen standaardtechnologie en maatwerk.

Standaardtechnologie maakt universele koppelingen mogelijk. Kies alleen voor maatwerk als specifieke situaties in de instelling hier om vragen en dit dus noodzakelijk maken.

Onderken het belang van verandermanagement en ketenbewustzijn

Naast de eerdergenoemde punten, zijn nog twee dingen belangrijk. Bij implementatie moet je vooral bewust zijn hoe belangrijk verandermanagement is. Het gaat namelijk om een volledige verandering. Deze verandering heeft impact op verschillende onderdelen:

De verandering bij dit proces moet daarom ook op zo'n manier worden ingezet en gemanaged.

Daarnaast moet het belang van ketenbewustzijn niet worden onderschat. Zowel horizontaal, als verticaal in de organisatie, is samenwerking erg belangrijk om onderwijslogistiek goed op orde te krijgen.

De cases zijn voorbeelden van een eerste aanpak om tot flexibilisering en personalisering in het mbo-onderwijs te komen. Vaak gaat het nog om het verbeteren van plannen en het roosteren. Doorontwikkeling van de onderwijslogistiek moet handvatten bieden om dit beeld te veranderen.

Mede daarom is het 'netwerk onderwijslogistiek' opgericht. Hierin worden kennis en ervaringen gedeeld. Ook worden er tools ontwikkeld om samen een stap verder te komen met onderwijslogistiek. Meer informatie over het netwerk onderwijslogistiek vind je op saMBO-ICT.nl

Downloads

Deel Onderwijslogistiek in het mbo: lessen uit de praktijk

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug