Bij de Netwerkscholen vormt maatwerk een vast onderdeel binnen de opleiding. Er zijn meerdere instroommomenten, studenten kiezen uit het onderwijsaanbod en volgen hun eigen tempo. Een digitale leeromgeving (elo) is rondom de klok bereikbaar en maakt tijd- en plaatsonafhankelijk leren mogelijk.

Netwerkschool 2.0

Beter middelbaar beroepsonderwijs tegen lagere kosten. Dat is het ultieme doel van de Netwerkschool 2.0, een model voor de inrichting van een moderne mbo-school. Tussen 2010 en 2015 experimenteerden opleidingen van vijf mbo-instellingen – Helicon MBO Velp, ROC Nijmegen, SintLucas, ROC van Twente en het Summa College – met de uitgangspunten. Eén daarvan is meer maatwerk. Maatwerk leidt aantoonbaar tot een hoger studierendement, minder schooluitval en tevreden studenten.

Massamaatwerk

De Netwerkscholen bieden geen volledig individuele trajecten aan. Eén van hen experimenteerde hier wel mee, maar de ideeën bleken onuitvoerbaar: het roostersysteem ondersteunde niet dat studenten hun eigen roosters samenstellen. Elk overzicht ontbrak en de aanwezigheidsregistratie verliep problematisch. Uiteindelijk koos ook deze opleiding voor massamaatwerk: een mix van een standaardprogramma voor alle studenten, en keuzemogelijkheden. In de praktijk wordt maatwerk in het mbo bijna altijd op deze manier georganiseerd.

Maatwerk plannen

De Netwerkscholen merkten dat het plannen van maatwerk complexer is en meer tijd kost dan het plannen van onderwijs waarin alle studenten hetzelfde programma volgen. De voorspelbaarheid voor de roosteraar neemt af omdat er geen vast jaarrooster en vaste klasse-indeling is. Pas als de studenten hun keuzes uit het aanbod bepaald hebben, kan een definitief studenten- en docentenrooster worden gemaakt.

Frictie ontstaat als te weinig studenten kiezen voor een programma-onderdeel of als er nét voor dat ene onderdeel op dat moment geen docent beschikbaar is. Eén van de Netwerkscholen wijst daarom standaard minimaal twee docenten aan voor het verzorgen van een programma-onderdeel: zo is er altijd een docent beschikbaar.

De manier van roosteren verandert dus. De roostermedewerker wordt een tactisch planner. Het instellen van onderwijs- en bedrijfsvoeringsregels, prognoses en werken met verschillende scenario's worden onderdeel van het roosterproces.

Het belang van het van te voren goed definiëren van onderwijs- en bedrijfsvoeringsregels, zoals lesduur en aantal instroommomenten, kan moeilijk onderschat worden. Vaak zal het gaan om instellingsbrede afspraken die uniformiteit waarborgen. Dat is nodig om flexibel onderwijs beheersbaar te houden. Het is moeilijk om meerdere instroommomenten op verschillende tijdstippen bij vier opleidingen te organiseren, merkte een Netwerkschool.

Metadatering

Maatwerk vraagt om een digitale omgeving met applicaties die goed met elkaar communiceren en één geheel vormen. Een onderwijscatalogus, met een beschrijving van alle onderwijsmodulen, zorgt voor de verbinding. Het bevat de metadata voor de roostering en alle andere informatiesystemen, zoals de elektronische leeromgeving en het studentvolgsysteem. Hierdoor kunnen alle applicaties met elkaar 'praten' in dezelfde taal. Dat is alleen mogelijk als alle applicaties dezelfde data delen.

Het kostte de Netwerkscholen de nodige tijd om een onderwijscatalogus te ontwikkelen, maar het leverde soms ook verrassende inzichten over witte vlekken en overlap in het onderwijsprogramma op.

Kwaliteit

Goede roosters behoren tot de basiskwaliteit van de instelling. In de afgelopen jaren zijn er bij veel onderwijsinstellingen grote slagen gemaakt, maar er zijn nog steeds klachten over de roostering. Ook bij de Netwerkscholen verliep niet alles foutloos. Hun worsteling leverde echter waardevolle inzichten op die binnen de betrokken roc's ook benut worden bij andere opleidingen. De Netwerkscholen hebben laten zien dat het weliswaar de nodige inspanning vergt om maatwerk te realiseren, maar dat het roostertechnisch zeker mogelijk is.

Michaela Zwaan is onderwijsadviseur.

Deel Netwerkscholen: zo rooster en plan je maatwerk in het mbo

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug