Onderwijs op maat vraagt om leermiddelen die passen bij de leerroute van de leerling. "Vooral digitale leermiddelen zijn geschikt, omdat die variatie en differentiatie mogelijk maken," zegt Van Elk. Toch waren er 2 jaar terug vooral nog papieren materialen of digitale leermiddelen die daarvan afgeleid waren - 'papier achter glas'. Onderwijsbestuurders vonden het aanbod niet flexibel genoeg.

De markt voor leermiddelen is stevig veranderd; ook in het primair onderwijs © Rodney Kersten

Nieuwe geluiden

Via het Programma van Eisen dat in 2014 door de PO-Raad en VO-raad werd gepubliceerd, kwamen voor het eerst schoolbestuurders aan het woord met hun wensen over leermiddelen. "Dat waren nieuwe geluiden voor de uitgevers, omdat ze eerder door docenten niet werden genoemd", zegt Van Elk. Zo klonk bijvoorbeeld de roep om meer aandacht voor privacy bij digitale middelen. En om meer mogelijkheden om te kunnen variëren met leermiddelen uit verschillende bronnen, om maatwerk te faciliteren.

"De methodes waren vaak totaalpakketten, die het complete jaarprogramma ondersteunden, met standaard allerlei extra's erbij. Dat beperkte volgens bestuurders de creativiteit van de docent en de ruimte voor de leerling."

Slanke kernmethode

Daarnaast kwamen de kosten van digitaal materiaal vaak bovenop die van folio. "Bestuurders wilden een basisversie van het lesmateriaal kunnen aanschaffen - een 'slanke kernmethode' - met daarnaast ruimte voor variatie in de leermiddelen. Ook was er behoefte aan meer marktwerking, met ruimte voor nieuwe spelers, om competitie en innovatie te stimuleren."

Steeds meer mogelijkheden

De markt is 2 jaar later volgens Van Elk stevig in beweging en zijn er veel verbeteringen te zien. "Digitaal leren is gewoon geworden, het hoort erbij." Vrijwel alle uitgevers bieden nu digitale extra's, of volledig digitale varianten van hun materiaal, zoals interactieve oefensoftware.

"Producten die maatwerk bieden bij het automatiseren van bijvoorbeeld rekenen waren er al langer, zoals Snappet en Oefenweb. Nu bieden steeds meer uitgevers die mogelijkheden, zoals Malmberg met een adaptieve grammaticatrainer voor Engels.

Een moord oplossen

Kleine uitgevers komen met volledig nieuwe multimediale en interactieve methodes die de mogelijkheden van ict benutten. "Bijvoorbeeld Blink Educatie met een lesmethode Nederlands, die bestaat uit films, teksten en websites waarin de leerlingen onder meer een moord moeten oplossen."

Van Elk merkt dat bestaande methodes en leermiddelen verrijkt worden met digitale add-ons. Bijvoorbeeld het voorlezen van tekst, trainen van woordjes en de mogelijkheid voor docenten om commentaren toe te voegen. "Zoals App4Learning van Van Dijk Educatie, bij de methode SPQR voor Latijn."

Geen dubbele kosten meer

Ook zijn er steeds meer losse producten beschikbaar, zoals Drillster voor het adaptief oefenen van woordjes en Revisely voor het automatisch nakijken van schrijfwerk. "Komend schooljaar wordt het voor het eerst in het po zelfs mogelijk een vakoverstijgend overzicht te krijgen van de voortgang van de leerling."

Scholen kunnen flexibeler leermiddelen inkopen via onder meer abonnementsvormen, die de overgangsfase van folio naar digitaal ondersteunen. "Je betaalt bijvoorbeeld 10 procent meer dan de kosten van een 'boek', en hebt dan toegang tot alle digitale materialen. Dubbele kosten zijn er dan niet meer."

Daarnaast werken de meeste methodes op alle gangbare devices en besturingssystemen en hebben leerlingen ook buiten school toegang om bijvoorbeeld huiswerk te doen. "Nu lijkt dat vanzelfsprekend, maar dat was het 2 jaar terug nog niet."

Scholen aan zet

Toch zijn nog niet alle wensen uit het Programma van Eisen vervuld: "Scholen willen kunnen variëren met modulaire materialen uit verschillende bronnen. Aanbieders zijn op dit punt nog terughoudend, omdat dat ingrijpt in hun businessmodel. De vraag hiernaar neemt alleen maar toe en zal dus nadrukkelijker onderwerp van gesprek worden."

Nu het aanbod zo sterk is veranderd, zijn volgens Van Elk de scholen weer aan zet. "De mogelijkheden voor maatwerk zijn er, nu moeten scholen zorgen dat ze er richting aan geven vanuit een samenhangende visie." In het verlengde daarvan is er aandacht nodig voor de professionalisering van docenten. "Dit zijn 'trage vragen' waar scholen nu aan moeten werken."

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Leermiddelentrends: 'Het onderwijs is weer aan zet'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug