Door zijn boek 'Emile, of over opvoeding' - een tot de verbeelding sprekende combinatie van fictie, filosofie en opvoedkunde - heeft Rousseau grote invloed gehad op de kijk op het opvoeden van kinderen.

Kind centraal stellen

Roovers: "Hij was een zeer oorspronkelijke denker. Hij was zijn tijd ver vooruit. Rousseau was een van de eerste denkers die het kind centraal stelde. Dat klinkt voor ons heel voor de hand liggend, maar in zijn tijd was dat niet zo. Met het idee dat het kind een eigen kindertijd heeft, zonder zware verplichtingen van het volwassen zijn, begon Rousseau met zijn boek 'Emile, of over de opvoeding'."

Emile vertelt het verhaal van de kleine jongen Emile. Hij wordt door zijn leermeester 'Jean-Jacques' opgevoed in het bos, beschermd tegen slechte maatschappelijke invloeden. Een kind beschermd opvoeden, dat is de kern van het gedachtegoed van Rousseau. Stuur het kind pas de volwassen wereld in als hij er klaar voor is. Bij Emile is dat pas als hij trouwt.

Verspilde tijd is de beste tijd die er is

Hoe kunnen we vanuit dat perspectief kijken naar de digitale wereld van nu? Roovers: "Wij - volwassenen en kinderen - leven in een zeer prikkelrijke omgeving, waarin we redelijk passief zijn. Daar bedoel ik mee: we reageren op de prikkels die op ons afkomen. Denk aan internet. Dat is in 'het bos' precies omgekeerd; iets wat Rousseau toejuicht. Hij vindt het belangrijk dat de kindertijd zo leeg mogelijk is en dat er zo weinig mogelijk gebeurt. Verspilde tijd is de beste tijd die er is." 

Leerlingen in de digitale samenleving
Door met leerlingen te praten over de digitale samenleving leren zij er beter mee omgaan. © Etienne Oldeman / Kennisnet


Terug naar de natuur is een romantisch ideaal dat niet haalbaar is, vond Roovers eerst. Maar toen ze Emile opnieuw las, vond ze dat er toch veel voor te zeggen was. "We denken vandaag de dag dat kinderen heel veel aan kunnen. Dat ze vroeg mondig en wijs zijn. Maar komt bepaalde informatie niet te vroeg voor ze?" 

"Wat kinderen bijvoorbeeld in het Jeugdjournaal zien, kunnen ze totaal niet relateren aan de wereld waarin ze leven. Als ouder of leraar hoef je niet alles bij kinderen weg te houden, maar we kunnen daar wel voorzichtiger mee omgaan."

De paradox: beschermen en vrijheid geven

Wat het ingewikkeld maakt is dat je kinderen weg wilt houden bij moderne media, met toegang tot heel veel informatie, maar tegelijkertijd kinderen ook wilt opvoeden tot verantwoordelijke burgers die in vrijheid om kunnen gaan met al die informatie.

"We willen onze kinderen beschermen en vrijheid geven. Bijvoorbeeld door ze naar het Jeugdjournaal te laten kijken en er met ze over te praten, zonder het zwaar te maken. Hoe ouder ze worden, hoe meer vrijheid je ze geeft, ook online. Ook heb je meer aandacht voor ze door te praten. Precies zoals 'Jean-Jacques' betrokken is bij Emile."

Benieuwd hoe je als leraar met leerlingen in gesprek kunt over digitale media, lerend van Jean-Jacques Rousseau? 

Beluister de Kennisnet podcast met Daan Roovers

Beluister hieronder de podcast of meld je aan via iTunes op de podcasts van Kennisnet.

Deel Rousseau en de leerling in de digitale samenleving

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug