Wat zijn informatievaardigheden precies?

"Het kunnen zoeken, vinden, beoordelen en gebruiken van informatie. Dat begint al bij het nadenken over wat je eigenlijk wilt zoeken. Uit mijn onderzoek blijkt dat veel leerlingen die stap overslaan en meteen beginnen met Googlen als ze een werkstuk moeten maken. Experts blijken daar veel langer over na te denken."

Saskia Brand-Gruwel, hoogleraar learning sciences en decaan van de faculteit psychologie en onderwijswetenschappen aan de Open Universiteit © Saskia Brand-Gruwel

Welk voordeel heeft dat?

"Experts gaan eerst bij zichzelf te rade: 'Wat moet ik eigenlijk doen? Wat weet ik hier al van?' Hoe langer je daar aandacht aan besteedt, hoe effectiever de zoektocht verloopt. Daarna gaat het vooral om het selecteren van informatie en het beoordelen daarvan."

Hoe beoordeelt een expert de gevonden informatie?

"Ze scannen door teksten en sites en kijken voor de betrouwbaarheid vaak naar de auteur en diens reputatie. Zoek je informatie over gezonde voeding en ben je op een site van McDonalds terecht gekomen dan kan je daar vraagtekens bij zetten.

Daarnaast is het belangrijk om te weten of de informatie wel actueel is. Hoewel dat niet altijd nodig is - een natuurkundige formule verandert niet zo snel.

Als laatste komt het selecteren en gebruiken van bronnen - maar al deze stappen zijn iteratief van aard."

Zijn leerlingen goed in het beoordelen van informatie?

"Dat denken ze meestal wel, maar dat valt tegen. Als je vraagt waar ze de informatie gevonden hebben en wie de auteur is, worden ze al bewuster en gaan ze de volgende keer beter opletten.

Ik maakte een keer mee dat leerlingen informatie over Martin Luther King hadden gevonden op de site van het Stormfront. Die fout maakten ze niet snel nog eens."

Wat doen mensen die hier goed in zijn anders?

"Die blijken vooral goed te zijn in het reguleren van hun eigen vaardigheden. 'Nou dit gaat eigenlijk niet goed, misschien moet ik eens een ander trefwoord proberen.' Dat stapje terugnemen en kijken hoe je het zelf doet, dat blijkt cruciaal voor het succes van de zoektocht."

Waarom is deze vaardigheid zo belangrijk in het leven, op school en op het werk?

"Toen ik vijftien jaar geleden begon dit onderwerp te onderzoeken was internet nog in opkomst, maar nu wordt je er overspoeld met informatie. Die kan afkomstig zijn van bedrijven met een belang of een blog van een individu en via sociale media komt er steeds meer onzin terecht op het internet - dat maakt selecteren moeilijker. Daarom is die vaardigheid steeds meer nodig in alle facetten van het leven.

Dat kan gaan om simpele dingen zoals de vertrektijd van de trein op zoeken, maar als je een vakantie wil boeken dan wordt het al een stuk lastiger.

Op school kun je feitjes tegenwoordig snel opzoeken want met internet heb je alle informatie binnen handbereik - dan moet je dat dus wel goed en kritisch kunnen. En als je actief informatie opzoekt, onthoud je het ook weer beter.

Ook op het werk gebruiken mensen Google vaker dan ze zelf doorhebben. Je moet daarvoor snel kunnen zoeken, bronnen kunnen beoordelen en combineren."

Heeft u tips voor scholen?

"Er wordt nog niet systematisch aandacht aan informatievaardigheden besteed, terwijl uit onderzoek blijkt dat leerlingen er hogere cijfers door halen.

Voor schoolbesturen de boodschap: laat het niet liggen bij het enthousiasme van docenten, maar faciliteer het. Ook uitgeverijen kunnen hier een rol in spelen door het binnen de methodes van vakken op te nemen - dat zie je al steeds meer gebeuren.

Docenten denken vaak dat leerlingen beter zijn in informatie opzoeken - maar ze zijn vooral sneller en niet per se beter. Ze hebben dus wel degelijk begeleiding nodig. Bijvoorbeeld door hele duidelijke opdrachten te geven.

Gaat het over onderwerpen als klimaatverandering, vertel er dan bij dat er conflicterende informatie te vinden is en wat de leerlingen daarmee moeten doen.

Doorloop samen met ze de stappen van een zoektocht en bespreek de do's en don'ts. Neem geen genoegen met 'google.nl' als bronvermelding. Dan geef je het signaal dat het niet belangrijk is."

Wat was je laatste zoektocht?

"Gisteren heb ik thuis met mijn man en zoons, honden zitten Googlen. Het gezin wil een hond, dat moest een Australian Shepard worden, dus gingen we op zoek naar een goede fokker."

Lees meer interviews over 21e eeuwse vaardigheden

Dit verhaal maakt deel uit van onze reeks interviews over de 11 competenties uit het model van de 21e eeuwse vaardigheden. Het model van de 21e eeuwse vaardigheden en alle interviews vind je in het artikel 'Alles wat je moet weten over de 21e eeuwse vaardigheden'.

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Informatievaardigheden - 'Zelfreflectie is de sleutel tot beter zoekwerk'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug