Zoals elke professionalisering: geïntegreerd, met elkaar en als continu proces. Natuurlijk moet de schoolleiding of bestuurder ambities formuleren en creëren, maar de belangrijkste succesfactor is om vervolgens het team hierbij te betrekken. Dit doe je door de kwaliteit van de leraar centraal te stellen en een cultuur te creëren van samen leren om beter te worden. Het is hierbij cruciaal dat de schoolleiding dit proces dichtbij en blijvend ondersteunt.

Lerares gaat met leerlinggegevens om op een desktop
Betrokkenheid van je lerarenteam en samenwerking is cruciaal voor de professionalisering van leraren © Rodney Kersten

Benutting ict-toepassingen blijft achter

Leraren werken veel aan professionalisering, maar de invloed op het onderwijs is nog beperkt. Dat komt doordat leraren zich meestal op eigen houtje en in hun eigen tijd scholen. Hun scholing staat dan los van het schoolbeleid. Wat wél werkt, is het leren van peers (collega's) in professionele leergemeenschappen. Dit gebeurt helaas nog veel te weinig. Dit blijkt uit het onderzoek 'De staat van de leraar' van de Onderwijscoöperatie. Ook blijkt uit de Vier in balans-monitor van Kennisnet dat het gebruik van ict-toepassingen stijgt, maar de benutting achterblijft. Op veel scholen hangt bijvoorbeeld een digibord, maar de mogelijkheden voor het verrijken van lessen worden vaak nog niet genoeg benut.

Leraren als sleutelfiguur

Om professionalisering op een goede manier aan te pakken, moeten leraren zelf aan het roer staan. Bijvoorbeeld door samen lessen te ontwerpen, verbeterplannen te maken en bij elkaar in de klas te kijken. Zo kunnen ze door gezamenlijk te reflecteren van elkaar leren. Dat zijn de belangrijkste principes die naar voren kwamen uit het McKinsey-onderzoek 'How the world's most improved school systems keep getting better'. Als de leraar de sleutelfiguur is, kun je in 5 tot 7 jaar een hoog ontwikkelingsniveau bereiken. Spreek leraren aan op de activiteiten waarin ze goed zijn, dan is de kans op vooruitgang het grootst.

Lerende teams

De meest succesvolle scholen zijn professionele leergemeenschappen waar het management volledig deelneemt aan de verbeteringen. Deze scholen besteden veel tijd aan teamgesprekken over onderwijsverbetering. Als een school bijvoorbeeld meer maatwerk door differentiatie wil bieden, kan het gesprek gaan over in welke rol iedere leraar het best hieraan kan bijdragen. Waar de ene leraar het moeilijk vindt om lesmateriaal te ontwikkelen, vindt de ander dat juist leuk. Maar diegene is misschien weer onzeker over de kwaliteit van zijn werk. Door deze leraren aan elkaar te koppelen, spreek je mensen aan op hun professionele kwaliteiten en ontstaan lerende teams. Het is belangrijk om continu aandacht te hebben voor dit proces.

Leiderschap vanuit het midden

Zoals gezegd werkt professionalisering rond ict hetzelfde als elk ander verbeterproces. Volgens de Canadese onderzoeker Michael Fullan speelt technologie zeker een belangrijke rol in het onderwijs, maar de aanpak om technologie op efficiënte wijze in te zetten moet ingebed zijn in alle andere veranderprocessen in de school. In zijn meest recente boek 'Vrijheid in Verandering' pleit Fullan voor het loskomen van de hiërarchische top-downstructuren, zodat er ruimte ontstaat voor ieder teamlid. Kortom: leiderschap vanuit het midden. Zo krijgen leraren het gevoel dat ze samen een groter geheel vormen, een schoolorganisatie. Dat levert volgens Fullan een stroom aan ideeën op vanuit een professionele leergemeenschap. Samen met 'diep leren' via de juiste cursus vormen die de brandstof voor schoolontwikkeling. Op deze manier kan ook ieder ict-vraagstuk worden opgepakt. Het is vervolgens aan de schoolleiding om te bepalen welke stappen op het gebied van ict worden gezet.

Kader ict-bekwaamheid

Kennisnet werkt momenteel aan een nieuw Kader ict-bekwaamheid. Hierin werken we bovenstaande aandachtsgebieden verder uit. Daarnaast kunnen schoolleiders en bestuurders met enkele uitgewerkte en concrete scenario's ideeën opdoen om het beleid rond ict-bekwaamheid in de scholen verder vorm te geven.

Bekijk alle antwoorden op veelgestelde vragen

Dit is één van de artikelen in een reeks die Kennisnet tot stand brengt met de PO-Raad. Bekijk het overzicht van alle artikelen uit de serie 'Vraag & antwoord'.

Deel Hoe pak ik professionalisering op ict-gebied aan?

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug