Iedere week komen er ongeveer 500 vluchtelingenkinderen het land binnen die binnen 72 uur recht hebben op onderwijs. Hoewel sommige scholen al eerder te maken kregen met anderstalige kinderen, bijvoorbeeld uit de EU of oorlogsgebieden, zijn er steeds meer scholen zonder ervaring die ook nieuwkomers toegewezen krijgen.

Uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) en een peiling van Verus (vereniging voor katholiek en christelijk Onderwijs) onder schoolleiders blijken de grootste struikelblokken bij het begeleiden van vluchtelingen: de taalbarrière, cultuurverschillen, traumaverwerking, een tekort aan NT2-docenten en een gebrek aan geschikt leermateriaal.

Differentiëren

"Of het nou een Pools kind is, of een Syrisch kind dat net een status heeft gekregen - ze hebben het allemaal sociaal-emotioneel zwaar, kunnen de taal nog niet en hebben verschillende onderwijsniveaus," zegt Marieke Postma van Lowan - een organisatie die scholen ondersteunt bij het eerste opvangonderwijs aan nieuwkomers.

De uitdaging zit hem in de differentiatie, want een kind van 11 uit Syrië kan je niet in groep 6 of 7 mee laten doen vanwege de taalachterstand, maar ook niet in groep 3 plaatsen omdat het kind juist grotere sprongen moet maken. "Daarom adviseren wij om niet één enkele methode te gebruiken, maar om leermaterialen uit verschillende bronnen in te zetten en te combineren."

Leerlijnen

Docenten kunnen gebruik maken van de leerlijnen die het Lowan samen met scholen ontwikkelde om erachter te komen welke leermaterialen en op welk niveau. "Daarbij kan je allerlei gegevens van het kind invullen in een excel-bestand en dat vormt de basis voor de keuze van lesmaterialen, leerdoelen en wat je kunt verwachten van het kind." De leerlijnen zijn nu geschreven voor een jaar basisonderwijs, maar Lowan is bezig met een uitbreiding daarvan en tevens om de gegevens om te zetten in een digitale omgeving die waarschijnlijk in het voorjaar beschikbaar zal worden.

Woordenschat, taal en andere vakken

Een belangrijke eerste stap voor nieuwkomers wat betreft de taal is de woordenschat volgens Roos Pieterse, marketeer bij Uitgeverij Boom, waar verschillende NT2-methodes worden uitgegeven voor onder meer inburgering. "Het grootste verschil tussen de nieuwkomers en kinderen met Nederlands als moedertaal is de woordenschat en juist een grotere woordenschat faciliteert weer allerlei andere vaardigheden."

Vluchtelingenkinderen krijgen taalles op het Montessori College in Amsterdam © Rink Hof/Hollandse Hoogte

De taalmethodes van Boom voor anderstalige kinderen in het po zoals de Taaltrap en Hallo Hotel zijn niet digitaal, maar worden wel ondersteund met bijvoorbeeld websites. "Het tonen van plaatjes op het digibord kan een belangrijk ondersteuningsmiddel zijn bij de woordenschat."

Voor de schakelklassen in het vo heeft Uitgeverij Boom in opdracht van het Nationaal Expertise Centrum Leerplan de digitale methode DISK ontwikkeld. "Omdat de groep heel gevarieerd is, was er behoefte aan een methode waarbij gedifferentieerd kon worden," zegt Tessa Boff Tonella, accountmanager en trainer bij Boom Uitgeverij.

Rol docent leidend

In DISK kan ieder thema op 3 niveaus aangeboden worden, waardoor leerlingen in dezelfde klas met een verschillend niveau toch samen aan hetzelfde thema kunnen werken." De rol van de docent is leidend bij het differentiëren. Het vergt dat ze via de methode gaan uitzoeken op welk niveau het kind zit, en dat kan best ingewikkeld zijn." Ook het Lowan heeft tools voor in het vo, een online woordenlijst en een overzicht van methodes.

Digitale vaardigheden

Volgens Boff Tonella raken de kinderen snel gewend aan de omgang met tablets en computers. Lastiger is de studievaardigheid die gepaard gaat met de digitale methode. "Leerlingen klikken snel door de oefeningen heen tot alles groen is en hebben dan het gevoel dat ze klaar zijn, terwijl er juist oefentijd met het programma nodig is om ergens beter in te worden." Voor die bewustwording is de begeleiding en uitleg van de docent nodig. Toch zitten de grootste struikelblokken volgens haar in praktische zaken.

"Inlogprocedures zijn ingewikkeld als je de taal niet machtig bent." Daarnaast vinden docenten het vaak nog moeilijk om leerlingen op ict-gebied te begeleiden. "We bieden trainingen aan en geven er een handleiding erbij - maar toch blijft het een uitdaging." En dat is niet het enige struikelblok.

Scholen worden geconfronteerd met een gebrek aan digitale middelen en de vele wisselingen van leerlingen door verhuizingen. Scholen kunnen daarbij helpen door het onderwijsnummer uit Bron mee te geven aan de ouders. Dat kan via DUO. Lowan werkt momenteel aan een administratiesysteem waardoor de basisgegevens en voortgang online uitgewisseld zouden kunnen worden tussen scholen.

Samenwerking en visie

Voor scholen zonder ervaring met nieuwkomers kan het volgens Postma best even schrikken zijn. "Gelukkig zijn er heel veel scholen met ervaring. Het lijkt heel ingewikkeld, maar als je even kan zien hoe iemand anders het doet in zijn of haar klas, kan dat al veel inzicht geven." Ze koppelt vaak docenten en scholen aan elkaar voor samenwerkingen en merkt dat bijna iedereen er uiteindelijk toch mee uit de voeten kan.

Niet iedere regio voorbereid

Daarnaast spreekt ze haar zorg uit dat nog niet iedere regio voorbereid is op de komst van nieuwkomers. "Iedere school kan erop rekenen dat ze één of meer nieuwkomers onder hun hoede krijgen. Maar nog niet iedere regio heeft daar een visie over uitgestippeld. Dat is extra belangrijk omdat de Wet Passend Onderwijs niet voor nieuwkomers geldt." Een dergelijk plan kan ervoor zorgen dat docenten meer gesteund worden doordat ze bijvoorbeeld onderwijsassistenten krijgen of materiaal. "In de praktijk zien we dat een duidelijk beleid zorgt voor kwalitatief beter onderwijs."

Hulp bij ondersteuning vluchtelingenkinderen

Diverse partijen bieden scholen hulp bij de ondersteuning van vluchtelingenkinderen. Zo biedt de Augeo Foundation voor docenten een gratis online cursus om steun te bieden bij traumaverwerking. Pharos biedt een gratis online werkboek aan voor sociaal-emotionele ondersteuning van nieuwkomers in het basisonderwijs. En Verus verzamelde informatie van scholen die ervaring hebben met nieuwkomers en biedt een lijst met good practices. Verder heeft de stichting Augeo een gratis online cursus 'Steun bieden aan vluchtelingenjongeren' ontwikkeld voor vo-docenten van schakelklassen en mentoren en zorgfunctionarissen in het vo

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Hoe ict scholen helpt bij lesgeven aan vluchtelingenkinderen

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug