Een 'gemiddelde' leerling die precies binnen een standaardprogramma past, bestaat eigenlijk niet. Volgens Schouwenburg is personaliseren in het onderwijs daarom inmiddels een noodzaak.

Net als een rijschool

"Als je maatwerk gaat bieden, zal de ene leerling sneller gaan dan de ander," zegt Schouwenburg. Het maatwerkdiploma is daar een logisch gevolg van. "Denk aan een rijschool, daar doet ook niet iedereen op dezelfde dag een examen. Dat doe je als je er klaar voor bent."

"Als je maatwerk gaat bieden, zal de ene leerling sneller gaan dan de ander," zegt Kennisnetexpert Frans Schouwenburg. Het maatwerkdiploma is daar volgens hem een logisch gevolg van. © Peter Hilz/Hollandse Hoogte

Wel hoger, niet lager

In november gaf de Onderwijsraad een negatief advies over het maatwerkdiploma. Onderdeel van de kritiek is dat leerlingen er lui en gedemotiveerd van zouden worden, doordat ze vakken op een lager niveau mogen volgen. Dekker neemt dat advies deels ter harte: leerlingen mogen vakken waar ze goed in zijn op een hoger niveau afronden, maar vakken waar ze slecht in zijn mogen ze niet op een lager niveau halen. 

Bij het Picasso Lyceum in Zoetermeer merken ze niets van luiheid of demotivatie: "Doubleren of zakken voor je examen vanwege één slecht cijfer, terwijl je de rest hebt gehaald, dat is pas demotiverend," stelt Jeroen van Grunsven, rector van het Picasso Lyceum.

Een stap extra

"Leerlingen mogen hier een vak versnellen of op een hoger niveau doen. Doubleurs hoeven alleen die vakken over te doen waarin ze een onvoldoende scoren, voor de rest van de vakken kunnen ze doorstromen." Volgens Van Grunsven zetten leerlingen daardoor juist een stapje extra.

Nieuw in de brief van Dekker is het plan om leerlingen de mogelijkheid te geven te herkansen op hun originele niveau als het examen op hoger niveau niet lukt. "Daar ben ik erg blij mee. Voorheen zaten leerlingen vast aan hun keuze en dat weerhield veel van hen," reageert Van Grunsven.

Door de nieuwe brief voelt van Grunsven zich gesteund door het ministerie en de staatssecretaris. "Het maatwerkdiploma staat weer op de kaart en dat doet recht aan de prestaties van leerlingen. De huidige diploma's corresponderen namelijk met het laagste niveau waarop examen is gedaan, al is dat maar voor één vak."

Basisniveau bepalen

Van Grunsven vond het destijds jammer dat het maatwerkdiploma een negatief advies kreeg en schreef een ingezonden brief in Trouw. De toevoeging dat een leerling alleen een vak op een hoger niveau mag doen, snapt hij wel, vanwege de angst dat leerlingen het erbij laten zitten – hoewel ze dat op het Picasso Lyceum nog niet hebben meegemaakt. 

Daarnaast vindt Van Grunsven dat de nieuwe regel op verschillende manieren is te interpreteren: "Hoe bepalen we eigenlijk het basisniveau van een leerling? Een vwo-leerling die een vak niet haalt en dat op havo-niveau doet, zou je ook kunnen zien als een briljante havo-leerling die bijna alle vakken op het vwo doet."

Nieuwe organisatie van het onderwijs 

"Vernieuwing is een proces, soms moet je even een stap terug doen om vooruit te kunnen komen, maar het maatwerkdiploma komt er uiteindelijk toch wel," zegt Frans Schouwenburg van Kennisnet. Ook scholen zien nog struikelblokken, logisch vindt Schouwenburg, want 'personalisatie vergt een nieuwe organisatie van het onderwijs'.

Van Grunsven ziet ook de overgang naar het vervolgonderwijs nog als een uitdaging. "Deze stap is nog niet geformaliseerd. Daardoor zijn leerlingen erg afhankelijk van de steun van hun school en de flexibiliteit van een vervolgopleiding."

Praten over vervolg

Als ervaringsdeskundige is hij gevraagd bij de VO-raad mee te praten over het thema. "We moeten dit uiteindelijk samen oplossen en blijven in gesprek met alle sectorraden over het diploma en de vervolgpaden."

Hij noemt als voorbeeld het openstellen van zogenoemde fast tracks op het hbo voor havo-leerlingen met enkele vakken op vwo-niveau, of het toelaten van leerlingen op de universiteit met één of twee vakken op havo-niveau. Dat laatste zou volgens Van Grunsven simpel kunnen door de verlaging van de leeftijd voor een colloquium doctum van 21 naar 17 jaar.

Verlies van talent

Van Grunsven: "Hoe ga je om met die dyslectische leerling die een exacte studie wil gaan doen aan een universiteit, alle vakken op vwo heeft gedaan behalve Engels, omdat een centraal examen voor die leerling het hoogst haalbare was?" Een leerling de pas afsnijden is zonde, besluit Van Grunsven. "Dat is demotiverend voor de leerling en een verlies van talent voor de maatschappij."

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel 'Het maatwerkdiploma doet recht aan de prestaties van leerlingen'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug