Freek Zwanenberg (1980) is zelf oud-vrijeschoolleerling en werkt sinds 2007 op het vlak van mediaopvoeding en mediawijsheid. Voor Bureau Jeugd en Media verzorgt hij ouderavonden en workshops voor docenten. Sinds 2013 houdt hij zich bezig met het thema 'vrijeschoolse media-opvoeding'. Je kunt zijn publicatie 'Vrijeschoolse mediapedagogiek' downloaden op de website van de Vereniging van Vrijescholen.

In de Kennisnet podcast, die je onderaan dit artikel kunt beluisteren, interviewt Remco Pijpers (strategisch adviseur digitale geletterdheid bij Kennisnet) Zwanenberg over het gedachtegoed van Rudolf Steiner. Dit is de in 1925 overleden grondlegger van het antroposofisch gedachtegoed, waaruit onder meer het vrijeschoolse onderwijs is voortgekomen.

Remco Pijpers (expert digitale geletterdheid, Kennisnet) in gesprek met Freek Zwanenberg, de auteur van de publicatie 'Vrijeschoolse media-opvoeding' over het gedachtegoed van Rudolf Steiner © Kennisnet

Antroposofische pedagogen kritisch tegenover ict

Antroposofische pedagogen, zeker degenen die na Steiner kwamen, staan bekend om hun kritische houding tegenover technologie en ict. Waar komt die gespannen houding vandaan?

"De mensheid zou zich momenteel in haar meest materialistisch georiënteerde fase ooit bevinden", legt Zwanenberg uit. "Onder invloed van de zich snel ontwikkelende (natuur)wetenschap en technologie is de mens steeds meer overtuigd van het feit dat slechts wat met zintuigen kan worden waargenomen, werkelijkheid is. Veel contact met technologie en de virtuele wereld wordt door antroposofen gezien als obstakel voor een vrije geestelijke ontwikkeling."

Vrijescholen hebben zich lang afzijdig gehouden van ict in het onderwijs. "Voor veel ouders is dit juist een pluspunt voor de schoolkeuze. Het aandeel van digitale media in de leefwereld van kinderen is echter zo groot geworden, dat ook vrije scholen inmiddels nadenken over hun pedagogische verantwoordelijkheid. Welke rol hebben zij in het digitaal geletterd maken van leerlingen?"

Steiner zei: 'Sluit je niet af van het moderne bestaan'

Zwanenberg vindt de terughoudendheid tegenover ict niet verkeerd. "Zeker op een jonge leeftijd is het cruciaal dat kinderen leren om contact te maken met de natuur, dat ze zich kunstzinnig leren uit te drukken met natuurlijke materialen."

Maar: "Steiner zei: sluit je niet af van het moderne bestaan. Weliswaar ging het begin twintigste eeuw over andere technologie, maar wat hij zei is dat we er juist mee moeten leren werken. Niet ervoor weglopen, ook al is die neiging begrijpelijk.

Steiner stelt dat de mens zich innerlijk genoeg weerbaar dient te maken en 'positieve zielenkrachten' moet ontwikkelen, juist in contact met techologie en met beide voeten in het moderne bestaan", aldus Zwanenberg.

Wil je weten hoe je hier op school handen en voeten aan kunt geven, op een positieve manier, of je nu werkt op een vrije school of een reguliere school? Beluister de podcast onderaan dit artikel.

Over de podcastserie 'Onder pedagogen'

In de podcastserie 'Onder pedagogen' gaat Remco Pijpers in gesprek met mensen uit het onderwijs over de leerling in de digitale samenleving. Dat doet hij vanuit een pedagogisch perspectief. Elke aflevering staan hij en zijn gast stil bij het perspectief van een invloedrijke pedagoog of denker.

Beluister hieronder de podcast of abonneer je via iTunes op de podcasts van Kennisnet.

Deel Freek Zwanenberg over Rudolf Steiner, de vrije school en digitale geletterdheid

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug