1. Een foto is een persoonsgegeven

Een foto waarop een leerling herkenbaar in beeld is, zegt iets over die leerling. Die foto is dan automatisch een persoonsgegeven. Omdat van een foto ook ras, etniciteit en in sommige gevallen een geloof van kan afleiden, zijn foto's zelfs bijzondere persoonsgegevens. Wanneer het om foto's van minderjarigen gaat, gaat het ook nog eens om een kwetsbare groep.

2. Wat is publiceren?

Publicatie is volgens de Autoriteit Persoonsgegevens niet alleen het delen van foto's op social media, maar ook het delen van foto's met andere personen dan de leerling die op de foto's staan (of de ouders van die leerling). Denk bijvoorbeeld aan klassenfoto's (daar staan meerdere leerlingen op) en het delen van foto's via de interne website van de school.

3. Vraag altijd expliciete toestemming

Dit is erg belangrijk en altijd nodig als u op school foto's van leerlingen wilt gebruiken. Toestemming moeten scholen altijd expliciet vragen, aan de leerling of als de leerling nog geen 16 jaar is aan de ouders en de leerling. Toestemming vragen doet u met een toestemmingsformulier. Voor ouders moet het altijd duidelijk zijn waarvoor toestemming wordt gegeven. Zorg dat ouders weten wat ze kunnen verwachten als ze toestemming geven. Waar wordt de foto gepubliceerd? (Website school, nieuwsbrief, socialemediakanalen van de school, schoolgids etcetera).

Voor leerlingen onder de 16 jaar mogen scholen zonder toestemming van de ouders geen foto's van die leerling gebruiken in bijvoorbeeld de nieuwsbrief of op de website van de school. Als de ouders geen toestemming geven, mag u dus niet publiceren.

4. Vrijwillig

De toestemming moet in vrijheid gegeven worden. Ouders kunnen wel of geen toestemming geven. Geen toestemming geven mag altijd. Zorg daarom voor een vakje 'nee' op het toestemmingsformulier. Omdat toestemming vrijwillig moet zijn, kunnen scholen niet zomaar schoolactiviteiten organiseren waarbij ouders verplicht toestemming moeten geven voor het gebruik van foto's (anders mag hun kind niet aan die activiteit meedoen). 

5. Toestemming intrekken

Ouders en leerlingen mogen áltijd de toestemming die ze hebben gegeven weer intrekken. Dit betekent dat scholen vanaf het intrekken van de toestemming, geen foto's meer mag publiceren van die leerling. Foto's die  eerder zijn gebruikt mét toestemming, hoeven niet direct te worden verwijderd. Die foto's zijn namelijk geplaatst mét toestemming van de ouders.

Als de ouders die foto's willen laten verwijderen, dan kunnen ze dat apart vragen. Daarbij moet het verzoek wel redelijk zijn: als de school net 5000 schoolgidsen heeft laten drukken met de foto van hun kind op de voorkant, en ouders hebben daar specifiek toestemming voor gegeven, dan hoeft u die folders natuurlijk niet te laten vernietigen.

6. Jaarlijks toestemming vragen

Scholen gaan verschillend om met het vragen van toestemming. Het uitgangspunt is dat scholen jaarlijks toestemming vragen voor het gebruik van foto's. Maar het is mogelijk om eenmalig toestemming te vragen aan de ouders:

Ook zijn er steeds meer softwareleveranciers die scholen hierbij helpen. Ouderportalen of leerlingvolgsystemen bieden vaak de mogelijkheid om toestemming te geven. Vraag dit na bij uw leverancier.

7. Veilig opslaan en delen

Als u foto's wilt delen met ouders, dan moet u ervoor zorgen dat foto's beveiligd worden opgeslagen. Geef leerlingen en ouders een wachtwoord waarmee ze toegang krijgen tot een beveiligd deel van de website waar foto's worden gedeeld. En natuurlijk mag u die leuke groepsfoto of fotocollage delen in de nieuwsbrief, zolang iedereen op de foto maar toestemming heeft gegeven. Als ouders de foto's zelf delen die ze van het beveiligde deel van de schoolsite halen, dan is dat niet meer de verantwoordelijkheid van de school.

8. Ouders of pers die foto's maken op school

Scholen zijn alleen verantwoordelijk voor de foto's die zij zelf of in opdracht laat maken. Een leraar die bijvoorbeeld een Facebookpagina maakt en daar iedere dag leuke foto's van de klas op plaatst: dat is de verantwoordelijkheid van de school.

De school is niet verantwoordelijk voor een ouder die tijdens het schoolfeest foto's maakt en dit deelt via bijvoorbeeld Twitter. Hetzelfde geldt voor een journalist die foto's komt maken op het schoolplein. De journalist heeft eigen journalistieke regels als het gaat om het publiceren van foto's. De journalist is zelf verantwoordelijk voor het publiceren van zijn foto's, maar dat betekent niet dat de school niet meer hoeft na te denken. Als u weet dat er ouders zijn die geen toestemming hebben gegeven, dan houdt u die kinderen uit de buurt van de persfotograaf. Of u laat de fotograaf weten dat ouders hun kind niet op de foto willen hebben.

Als school heeft u ook een verantwoordelijkheid voor ouders die vrijwillig meehelpen. Ouders die als hulpouder meegaan op schoolreis, moeten ook weten dat zij niet zomaar foto's van de kinderen in hun groepje mogen delen.

Wat kunnen scholen hierin doen:

9. Uitzondering: foto's ter identificatie

Foto's maken geen onderdeel uit van het onderwijs. Er is geen wet waarin staat dat scholen foto's zomaar mogen gebruiken. Daarom is er altijd toestemming nodig. De enige uitzondering is het gebruik van een pasfoto voor identificatie; hier is geen toestemming voor nodig. Dit valt onder de wettelijke identificatieplicht; de wet is leidend voor het gebruik van foto's voor identificatiedoeleinden. Denk aan het een foto in het leerlingadministratiesysteem of op een schoolpas.

Meer weten?

In het praktisch stappenplan 'Aanpak IBP' van Kennisnet en de sectorraden, vindt u meer informatie over wat scholen moeten regelen rondom informatiebeveiliging en privacy (IBP). Hier vindt u ook een voorbeeldformulier voor het vragen van toestemming.

Deel Foto's van leerlingen gebruiken? Zo mag het wel

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • E-mail
  • Terug