Het delen van foto's van leerlingen door scholen is niet altijd een probleem en is meestal goedbedoeld. Maar wat als een ouder klaagt over het plaatsen van een foto van zijn kind op de schoolwebsite? Vervelend, en in sommige gevallen ben je als school verplicht om gehoor te geven aan de klacht.

Verwijderen op grond van privacy-wetgeving

Een foto waarop een leerling te zien is, zegt iets over de afkomst van die leerling. Uit de huidskleur of het uiterlijk kan veel worden afgeleid. Deze informatie is bijzonder gevoelig. Daarom is het vanuit het oogpunt van privacy belangrijk dat de afgebeelde persoon (of zijn ouders) toestemming geeft voor het publiceren van die foto. Je bent als school dus verplicht om gehoor te geven aan een verzoek tot verwijdering op grond van de privacywetgeving. Meer hierover lees je in de brochure 'Privacy in 10 stappen'.

Portretrecht

Een ander belangrijk recht is het portretrecht: het recht van een afgebeelde persoon om zich te verzetten tegen publicatie. Daarbij is belangrijk om te weten of het gaat om een foto of video die in opdracht is gemaakt, of niet.

Foto's die gemaakt zijn in opdracht

Is een foto van iemand in opdracht gemaakt en staat diegene er herkenbaar op? Dan is er sprake van een portret in opdracht. Een goed voorbeeld hiervan zijn foto's die de schoolfotograaf heeft gemaakt. Wil je als school de foto's gebruiken voor publicatie, bijvoorbeeld in het online smoelenboek, dan is daarvoor toestemming nodig. De toestemming moet vooraf worden gegeven door de afgebeelde persoon of zijn ouders als het gaat om iemand die jonger is dan 16 jaar. Heb je geen toestemming en publiceer je toch de foto, dan ben je verplicht deze te verwijderen als je daarop aangesproken wordt. Het hoeft niet per se over foto's te gaan: het kan ook een karikatuur, beeldhouwwerk of een spotprent zijn.

Foto's die niet in opdracht zijn gemaakt

Het kan ook gaan om foto's die niet in opdracht worden gemaakt. Bijvoorbeeld op straat of in een museum. Dit beeldmateriaal mag in principe vrij worden gepubliceerd. Tenzij de afgebeelde persoon een 'redelijk belang' heeft om zich te verzetten tegen de publicatie. Van een redelijk belang is meestal sprake wanneer de privacy van de afgebeelde persoon zwaarder weegt dan het belang dat jij hebt bij publicatie van de foto. Denk bijvoorbeeld aan een foto van een leerling die in een blijf-van-mijn-lijf-huis verblijft, of foto's waarbij de afgebeelde persoon in een intieme pose gefotografeerd is.

Op foto's van de schoolfotograaf zijn het auteursrecht en het portretrecht van toepassing
Op foto's van de schoolfotograaf zijn het auteursrecht en het portretrecht van toepassing © Jiri Buller/Hollandse Hoogte

Inbreuk op privacy

Een rechter vond dat foto's van de hockeyende kroonprinses Amalia een schending waren van haar privacy. Hoe jonger de afgebeelde persoon, hoe eerder wordt aangenomen dat de privacy van die persoon in het geding is. Foto's van leerlingen in badkleding, gemaakt tijdens een watergevecht of tijdens de zwemles, worden bijvoorbeeld steeds vaker gezien als een inbreuk op de privacy van de leerling. Overigens is het stiekem fotograferen van personen in de privésfeer een strafbaar feit.

Auteursrecht

Naast privacy en portretrecht, speelt ook het auteursrecht een rol bij het publiceren van foto's. Dit gaat over het recht om opbrengsten van de foto te mogen gebruiken (exploiteren). Bij een schoolfoto oefenen de ouders namens hun kind het portretrecht uit. De fotograaf is de auteursrechthebbende van die foto: hij heeft de foto gemaakt.

Dus om de schoolfoto te mogen gebruiken, moeten ouders een vergoeding betalen aan de fotograaf. Andersom mag de fotograaf niet zomaar een pasfoto gebruiken om reclame te maken voor zijn bedrijf. Op grond van het portretrecht heeft de fotograaf toestemming nodig van de (ouders van de) leerling. Het gaat daarbij om een portret in opdracht.

Kijk op de website Onderwijs & Auteursrecht voor meer informatie over dit onderwerp. Op deze website staat ook een 'wegwijzer' voor vragen over auteursrecht.

Downloads

Deel Foto's gebruiken? Dit moet je weten over privacy, portretrecht en auteursrecht

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug