Wat houdt creatief denken precies in?

"Creatief denken is een 21e eeuwse vaardigheid, en onderdeel van digitale geletterdheid. Het houdt in dat je op je eigen manier een oplossing kunt vinden voor een bestaand probleem. Je leert denken in mogelijkheden. Je ontwikkelt daarbij het zelfvertrouwen om dingen uit te proberen en jezelf te evalueren."

Op welke manier wordt er lesgegeven in creatief denken op het Veurs Lyceum?

"4 jaar geleden hebben we 21e eeuwse vaardigheden als apart vak ingevoerd via zogeheten Talentstromen, waarvan de onderbouwleerlingen er één kiezen: science, sport en 'kunst en media'. Ze krijgen 2 uur per week thematisch les in deze vaardigheden, waarbij alle niveaus samen zitten.

Ik geef les in de Talentstroom science. De eerste opdracht die ik ze geef, gaat als volgt: laat een ei van 2 meter hoog vallen zonder dat het kapot gaat. Daarvoor krijg je rietjes, elastiekjes en plakband en moet je samenwerken in een groepje.

Biologiedocente Eugenie Zwanenberg vertelt in de video onderaan dit artikel hoe digitale geletterdheid ingebed wordt in het onderwijs op het Veurs Lyceum © Kennisnet

Daar schrikken de leerlingen eerst wel van, want je kan de oplossing niet zomaar in een boekje vinden of aan de docent vragen. Je moet creatief aan de slag. 'Wat moet ik doen om een voldoende te krijgen?' vraagt er weleens een, maar zo werkt het natuurlijk niet. 'Ga maar overleggen, maak eerst eens een plan of een schets,' zeg ik dan.

Uiteindelijk sneuvelt de helft van de eieren, maar zolang de oplossing maar goed onderbouwd is, is dat niet erg. Er worden parachute-constructies gemaakt, een landingsgestel en valbrekers. Elke keer vraag je: wat ging er goed en wat kan er beter? Ook dat is enorm wennen voor de leerlingen."

Waarom is het belangrijk dat leerlingen op deze creatieve manier leren denken en doen?

"Je stimuleert ze om zelfstandig een eigen oplossing te vinden. Ze kunnen daar enorm veel van hun eigenheid in kwijt. Bijvoorbeeld in de websites die ze maken of de code die ze verzinnen voor de eerste les programmeren.

De een maakt een code met vreemde tekens, de ander met Disneyfiguurtjes. Het levert een enorme verscheidenheid op. En dat is ook het belang voor later: zich kunnen onderscheiden op de arbeidsmarkt.

Ik wil niet dat alle leerlingen precies hetzelfde produceren, maar juist dat ze via creatieve keuzes tot iets origineels komen waarmee ze zich onderscheiden.

Ik merk dat mijn leerlingen veel gemotiveerder zijn en dat ze het heel leuk vinden. Ze bouwen aan hun zelfvertrouwen. Ze merken dat het niet erg is een keer een fout te maken, dat je daar juist van leert."

Waarom kozen jullie ervoor de 21e eeuwse vaardigeden als vak te geven?

"Er wordt vaak vanuit gegaan dat je deze vaardigheden al doende wel leert. Bijvoorbeeld dat je presenteren vanzelf leert als je een presentatie moet geven bij een bepaald vak. Maar dat blijkt toch niet zonder meer het geval te zijn.

Er is meer expliciete instructie, begeleiding en feedback nodig bij het ontwikkelen van presenteren, samenwerken, creativiteit en digitale vaardigheden. Daarom verdienen deze vaardigheden hun status als vak. Daarnaast hebben docenten vaak geen tijd of ruimte deze vaardigheden erbij te geven binnen hun eigen vak en raakt het op die manier ondergesneeuwd.

Lesgeven in deze vaardigheden vergt ook hele andere competenties van de docent. Voor mij als biologiedocent is het bijvoorbeeld heel wat anders om leerlingen te leren over de spijsvertering of ze te begeleiden bij de opdracht over het vallende ei. De lesopbouw, de inrichting en de rol van de docent zijn anders.

Doordat 21e eeuwse vaardigheden nauw met elkaar verbonden zijn, komen er meerdere aan bod bij een activiteit. Zo leren ze bij het maken van een website enerzijds hun creativiteit te gebruiken, problemen op te lossen en kritisch na te denken, maar anderzijds ook bezig te zijn met digitale vaardigheden: wie geef je toegang tot je website?

In de derde klas krijgen ze de opdracht een webshop te maken met een team, daar is marktonderzoek voor nodig, samenwerking, creativiteit in het ontwikkelen van een product, het promoten van de webshop."

Welke tips heb je voor andere scholen?

"Begin vooral klein in de eerste klas met een paar enthousiaste docenten en zorg er als bestuur voor dat zij genoeg ruimte en tijd krijgen. We begonnen met 6 docenten, inmiddels doen er 18 mee. Het enthousiasme van docenten en leerlingen werkt aanstekelijk. En bepaalde activiteiten vallen natuurlijk op, zoals de markt die we organiseerden rond de webshops van de leerlingen."

Wanneer heb je zelf je creativiteit ingezet?

"Ik heb laatst een insectenhotel gemaakt voor in de tuin. Daarvoor gebruikte ik een oud aardappelkistje en verzamelde ik met mijn zoons takjes en dennenappels in het bos, daar deed ik een gaasje voor. Dat is creativiteit: iets kunnen maken van bijna niets. Dat probeer ik de leerlingen ook bij te brengen."

Lees ook ons interview met Cyril Rothkrantz, docent wiskunde en ict-coördinator op het Veurs Lyceum. Hij vertelt hoe op het Veurs Lyceum digitale geletterdheid wordt ingebed in het onderwijs met de zogeheten Talentstromen.

En bekijk onderaan dit artikel de video waarin Cyril Rothkrantz en Eugenie Zwanenburg vertellen over de aanpak op het Veurs Lyceum.

Lees meer interviews over 21e eeuwse vaardigheden

Dit verhaal is een van de interviews uit onze reeks over de 11 competenties uit het model van de 21e eeuwse vaardigheden. Het model en alle interviews vind je in het artikel 'Alles wat je moet weten over 21e eeuwse vaardigheden'

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel 'Door creatief te denken leer je je onderscheiden'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug