"Robots vervangen niet de mens, maar bevrijden mensen van slavenwerk en geven ze kwaliteit van werken." Dat betoog hield universitair hoofddocent Chris Verhoeven van het Robotics Institute van de TU Delft onlangs op het Onderwijsfestival2032. Verhoeven noemde het voorbeeld van de ouderenzorg, waar robots gebruikt zouden moeten worden voor routinewerk als het rondbrengen van eten en medicijnen. "Verpleegkundigen kunnen dan weer doen wat alleen mensen kunnen: ouderen echte aandacht schenken, hen gelukkig maken."

Geen robots voor de klas

Een soortgelijk betoog zou je kunnen houden voor het gebruik van ict in het onderwijs. Een van de conclusies uit de Vier in balans-monitor 2015 is dat automatiseren het onderwijs kansen biedt. Best een ongemakkelijke conclusie, want we willen geen computers of robots voor de klas, maar goed opgeleide leraren die leerlingen inspireren en hen (bege-)leiden bij hun ontwikkeling. Tegelijkertijd maakt het onderwijs meer gebruik van ict; de inzet ervan is voor veel scholen een strategische keuze geworden. Niet voor niets gebruikt de PO-Raad het motto 'Beter en slimmer leren met ict'. Wat betekent die toename van ict voor de rol van de leraar?

Recht doen aan verschillen

Leraren staan vaak in de klas voor zo'n 25 leerlingen. Het is voor hem of haar ondoenlijk instructie, oefening en feedback af te stemmen op álle leerlingen. Er zijn altijd leerlingen die zich vervelen of voor wie het allemaal net te snel gaat. Veel leerlingen komen daardoor onvoldoende tot hun recht en presteren minder goed dan ze zouden kunnen.

Ict kan het onderwijs helpen beter tegemoet te komen aan die verschillen. Adaptieve programma's zijn wél in staat de lesstof aan te passen op basis van de antwoorden van individuele leerlingen, en zo effectieve instructie en feedback te geven. In programma's als Rekentuin en Got it! is de directe instructie (deels) geautomatiseerd. En in apps als Slim Stampen wordt de leerstof herhaald op basis van de reacties van leerlingen. Zo presteren leerlingen beter en onthouden ze meer lesstof in minder tijd.

Het resultaat van deze vorm van differentiëren is dat de talenten van meer leerlingen beter uit de verf komen. Bovendien nemen deze ict-toepassingen de leraar tijdrovende routinematige werkzaamheden waaronder nakijkwerk uit handen, zoals robots de verpleegkundigen in de ouderenzorg ontlasten.

'Doe recht aan verschillen door te automatiseren'
Automatiseren levert de leraar niet alleen tijd op maar draagt ook bij aan vaardigheden van leerlingen als samenwerken en digitale geletterdheid © Mats van Soolingen / Hollandse Hoogte

Meer tijd voor de leerling

Onderwijs is meer dan kinderen leren schrijven en rekenen en het bijbrengen van feitenkennis. Er is aandacht nodig voor de sociale en emotionele ontwikkeling van leerlingen, voor belangrijke vaardigheden als samenwerken en digitale geletterdheid. Juist voor het aanleren van deze complexe vaardigheden is de leraar nodig. Zo laat de Vier in balans-monitor 2015 zien dat kennisconstructie voor veel leerlingen ingewikkeld is. Niet elk kind kan zelfstandig die keuzes maken die passen bij wie het is en wat het wil leren. Het is de leraar die ervoor zorgt dat leerlingen vooruitgang boeken, die voorkomt dat leerlingen te ver van het pad af raken.

Gaat ict de leraar vervangen? Nee. Maar ict zal wel taken van de leraar gaan overnemen. Die herverdeling komt de kwaliteit van het onderwijs ten goede. Automatiseren levert tijd op. Tijd die door leraren kan worden besteed aan het extra begeleiden van leerlingen en aan het bieden van uitdagende en gevarieerde leersituaties. Dit leidt tot gemotiveerde leerlingen die beter presteren en die goed zijn voorbereid op het leven en werken in de 21e eeuw.

Deel 'Doe recht aan verschillen door te automatiseren'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug