Hoe kunnen school hun onderwijs anders organiseren met ict? En wat kan het onderwijs leren van sectoren buiten het onderwijs? Tijdens colleges, sessies, I-talks en socratische gesprekken deden bezoekers inspiratie en kennis op. Vanuit 4 invalshoeken werd 'Anders organiseren met ict' belicht: de ethiek, technologische innovatie, ict-bekwaamheid van de leraar en het 'leren van anderen'. 

Zaal met bezoekers
OnderwijsInzicht 2020 trok veel bezoekers © Okko Huising / Kennisnet

Ethiek

De eerste invalshoek om anders te organiseren met ict', is door te kijken vanuit ethiek. In sessies, colleges en socratische gesprekken kwam dit thema uitgebreid aan bod. Maar ook in de keynote van Daan Roovers, filosoof en Denker des Vaderlands.

Daan Roovers opende OnderwijsInzicht 2020 met een bevlogen keynote over de nieuwe revolutie die voor de deur staat. Zij noemt het de 'industrialisering van de geest': wie zijn wij, of wie worden wij ten opzichte van de machine? Hoe bereiden we onze kinderen goed voor op de toekomst? En wat is de rol van het onderwijs daarin?

"Vertaal de ideeën van vroegere filosofen naar het nu. Zo stelde Wilhelm Von Humboldt in de tijd van de industriële revolutie dat jonge mensen zich zo moesten kunnen ontwikkelen dat ze tot vrijheid in staat waren; vrij om hun eigen pad te kiezen. Maar ook uit het werk van latere filosofen kunnen we interessante inzichten halen. Jean Jacques Rousseau stelde in de 18e eeuw bijvoorbeeld dat jonge mensen vooral moeten leren van directe ervaring om zich thuis te voelen in de wereld.

"In de 19e eeuw benadrukte Hannah Arendt dat de mogelijkheid om opnieuw te beginnen en de eigen wereld vorm te geven typisch menselijk is. Het onderwijs moet leerlingen in staat stellen om die vernieuwing te brengen; niet door ze volledig vrij te laten, maar juist door ze te onderwijzen. Het levert interessante perspectieven op als we de inzichten van deze filosofen meenemen in tijden van digitalisering in het onderwijs."

Platformisering van het onderwijs

Een belangrijk aandachtspunt bij ethiek is de platformisering van het onderwijs. Dit onderwerp kwam in meerdere programmaonderdelen aan bod. Zo vertelde José van Dijck, universiteitshoogleraar media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht, in haar college meer over de ethische gevolgen van platformisering in het onderwijs.

"Datastromen raken steeds meer met elkaar verknoopt. De scheiding tussen publiek en privaat wordt opgeheven in de digitale wereld. Maar wat doet dit met publieke waarden als privacy, toegankelijkheid en veiligheid in het onderwijs? Het is belangrijk dat het onderwijs hier op sectorniveau een handelingsperspectief aan verbindt, door heldere voorwaarden te stellen aan systemen."

In het socratisch gesprek met Daan Roovers kwam de platformisering van het onderwijs ook aan bod. Moeten we platformisering in het onderwijs toejuichen? Of juist niet? Deelnemers gingen vooral in op data en privacy: van veel platformen weten we niet wat ze precies opslaan en waar. Het onderwijs moet hier meer verantwoordelijkheid in nemen en studenten ook digitaal burgerschap meegeven.

Presentatie Kennisnet-rapport Waarden wegen

Op OnderwijsInzicht werd ook de nieuwste Kennisnet-rapport 'Waarden wegen - Een ethisch perspectief op digitalisering in het onderwijs' gepresenteerd. 'Scholen zouden bewuster na moeten denken over ethische vraagstukken bij het maken van keuzes bij digitalisering', aldus het rapport.

Benieuwd naar het rapport? Lees meer in het artikel 'Laat waarden zwaarder wegen bij digitalisering'.

Technologische innovatie

Een tweede invalshoek van 'Anders organiseren met ict' is door te kijken naar technologische innovatie. Onderwerpen als innovatie in de onderwijslogistiek en de ontwikkeling van artificial intelligence waren - gezien de volle zalen - in trek bij de bezoekers. 

Presentatie over onderwijlosgistiek
Jan Riezebos, hoogleraar onderwijsinnovatie aan de Rijksuniversiteit Groningen, gaf een college over innovatie in de onderwijslogistiek. © Okko Huising / Kennisnet

Onderwijslogistiek

Jan Riezebos, hoogleraar onderwijsinnovatie aan de Rijksuniversiteit Groningen, gaf een college over innovatie in de onderwijslogistiek. "Technologie is een belangrijke resource om innovaties op onderwijslogistiek te bewerkstelligen. Zorg er voor dat innovaties in de onderwijslogistiek waarde opleveren voor de leerlingen. Doe dat op de gewenste tijd, plaats, omvang en tegen de afgesproken kosten. Om verbeteringen te realiseren in de onderwijslogistiek is het belangrijk om te enthousiasmeren, het eigenaarschap op de juiste plek beleggen en te leren en experimenteren met elkaar."

Artificial intelligence

Eric Postma, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Tilburg Universiteit, gaf een sessie over de wereld van artificial intelligence (AI). Hij vertelde dat er inmiddels allerlei mogelijke toepassingen zijn voor het onderwijs. Denk aan learning analytics, personalisatie en augmented reality.

Volgens Postma vraagt dit wel iets van onderwijsprofessionals. 'De digitale samenleving vereist professionals die thuis zijn in zowel de technische, als de menselijke en sociale kant van AI. Investeer daarom in opleidingen die dergelijke professionals afleveren.

"Het onderwijs zou zich moeten richten op het integreren van dit soort ideeën voor hun onderwijs. Laat leerlingen bijvoorbeeld kennismaken maken met AI en machine learning. Het goede nieuws: scholen kunnen hier direct mee starten. Online zijn er allerlei modellen te vinden om mee aan de slag te gaan. Zo leren leerlingen spelenderwijs de statische principes die ten grondslag liggen aan AI en machine learning. Een mooi voorbeeld is teachable machine."

Edwin Gardner-Monnik ging in zijn sessie dieper in op de toekomst van AI. Hij kroop in de huid van een fictief tech-bedrijf en vertelde meer over de belofte van digitaliteit, de (on)mogelijkheden van AI in het onderwijs, de kans dat een tech-bedrijf en AI daadwerkelijk een belangrijke partij worden en de wenselijkheid hiervan. Ook vroeg hij zich af hoe het onderwijs zich hiertoe wil verhouden?

Meer weten over kunstmatige intelligentie? Lees de publicatie Kunstmatige intelligentie in het onderwijs.

Betekenis geven aan innovatie

Herbert Griffioen, voorzitter van het College van Bestuur bij de Almeerse Scholengroep, inspireerde met een verhaal over hoe zijn scholengroep betekenis en invulling geeft aan innovatie.

Hij stelde de vraag: Hoe ondersteunt u als bestuurder innovatie? "Kortweg gezegd moet u gelijktijdig aandacht besteden aan een heldere missie en visie. Maar u moet altijd de legitimiteit en steun van de omgeving blijven houden. Zorg dat als u iets wil, u dat ook kan organiseren met de mensen, kennis en kunde in uw organisatie.

"Als bestuurder pakt u 3 rollen: kapitein (waar kan ik water geven om initiatieven te laten groeien?), visionair (probeer te analyseren wat de oorzaak van een probleem is voordat we met nieuwe oplossingen komen) en strateeg (het strategisch plan is een kader maar ook inspiratiebron zijn voor vernieuwing en verandering)."

Ict-bekwaamheid van de leraar

Het onderwijs verandert. De inhoud - denk bijvoorbeeld aan digitale geletterdheid als leergebied, maar ook de manier van lesgeven verandert door de invloed van technologie. Zijn leraren hier eigenlijk voldoende op voorbereid?

Ict-bekwaamheid van de leraar is daarom de derde invalshoek om anders te organiseren met ict. Wanneer uw leraren ict-bekwaam zijn, is de kans namelijk vele malen groter dat u ict succesvol kunt inzetten op school.

In de sessie 'Monitor ict-bekwaamheid in het po', werden de eerste resultaten van het onderzoek naar de ict-bekwaamheid van leraren in het primair onderwijs gepresenteerd. Onderzoeker Alfons ten Brummelhuis, projectleider Ilona Goessens en beleidsadviseur Laura Westerveld namen de bezoekers mee in een interactieve sessie.

"De monitor leert ons dat er grote overeenstemming is over de toename van het gebruik van ict in het onderwijs. Leraren hebben ambitie op dat vlak en zijn leergierig. Tegelijkertijd zijn de verschillen in de huidige inzet van ict tussen leraren en scholen groot. Voor verdere ontwikkeling is maatwerk nodig. Net zozeer als in de klas. De monitor biedt scholen een goed beeld van de situatie en geeft richting aan professionalisering en toekomstige investeringen. De monitor staat nog het hele jaar open. Dus we hopen nog meer scholen op weg te helpen."

Ook was er een socratische gesprek waarin ict-bekwaamheid van de leraar centraal stond. In dit gesprek kregen deelnemers en toehoorders de vraag: 'Moeten leraren beter worden toegerust om digitaal geletterd te zijn?' Na een boeiend gesprek was de conclusie: ja, dat is nodig, maar geïntegreerd met het vak en niet gericht op knoppenkennis, maar op het bijbrengen van mediawijsheid en het kritisch kijken naar informatie.

Lees meer over ict-bekwaamheid van de leraar.

Leren van anderen

De vierde invalshoek om te kijken naar 'Anders organiseren met ict' is door te leren van anderen. 15 inspirerende sprekers die ervaring op hadden gedaan met het 'Anders organiseren met ict', presenteerden hun verhaal in een I-talk. Benieuwd naar alle praktijkverhalen? Lees een beknopt verslag van de I-talks onderaan deze webpagina. 

Spreker aan het woord
Praktijkverhalen over 'Anders organiseren' stonden centraal in de verschillende programmaonderdelen © Okko Huising / Kennisnet

Jeroen Kemperman gaf een inspirerende sessie over briljante business modellen uit andere sectoren, zoals de zorg, wonen, finance en voeding. Hierin vertelde hij hoe het onderwijs hier van kan leren. Volgens Kemperman moet het onderwijs leerlingen harde kennis bijbrengen én levensvaardigheden, zich verantwoorden én docenten zelfregie geven, bezuinigen én meer impact maken.

Larissa Zegveld vertelde in haar sessie over succesvol anders organiseren. Zij liet succesvolle manieren zien van anders organiseren die het onderwijs verder kunnen helpen. Ook vertelde zij wat het onderwijs kan leren van de overheidssector door anders te organiseren.

Koos Eichhorn en Rosa du Pré verzorgden de sessie Werken aan Onderwijsinnovatie met praktijkvoorbeelden en Rubrics'. Zij vertelden meer over de onderwijsontwikkeling van Lucas Onderwijs en het boek 'Lucas Onderwijs en de kunst van het veranderen'. Bezoekers van de sessie deden inspiratie op over onderwijsinnovatie en hoorden hoe zij het gesprek aan kunnen gaan over onderwijsinnovatie op school. Ook vertelden zij hoe onderwijsprofessionals de rubrics voor onderwijsinnovatie kunnen gebruiken in de eigen schoolsituatie.

OnderwijsInzicht 2021

OnderwijsInzicht gemist? Volgend jaar vindt OnderwijsInzicht plaats op 15 januari 2021. Zet deze datum alvast in uw agenda!

Downloads

Downloads

Deel Dit was OnderwijsInzicht 2020

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • E-mail
  • Terug