Welke vaardigheden hebben leerlingen tegenwoordig nodig om goed te kunnen communiceren?

"Begrijpend lezen is belangrijker dan ooit. Om mee te kunnen doen op sociale media en nieuwsberichten te kunnen begrijpen, moet je een goed begrip van de taal hebben.

Daarnaast geldt dat steeds meer communicatie uit beelden en video bestaat. Daarom is begrijpend kijken ook hard nodig. Een volgende stap is je perspectief veranderen en bedenken wat een organisatie of persoon wil communiceren en waarom. Wat zegt zijn achtergrond over de communicatie? De context zegt soms meer dan het bericht zelf.

Mayke van Keep is medeoprichter van het communicatiebureau Issuemakers © Mayke van Keep

Veel kinderen hebben niet door dat een persoon of organisatie een dubbele agenda kan hebben. Vlogger Enzo Knol is bijvoorbeeld heel populair, maar de meeste kinderen weten niet dat hij ervoor betaald wordt."

Welk effect heeft de grotere rol van beeld op de communicatie?

"Een groot deel van de communicatie is tegenwoordig een combinatie van beeld en woord. Dat gaat veel verder dan de meesten doorhebben. Leerlingen leren bijvoorbeeld via YouTube. Waarschijnlijk is het juist die combinatie van bewegend beeld en gesproken tekst die deze communicatie sterk maakt en leerlingen helpt.

Beelden roepen vaak meer emotie op dan tekst. Stel je voor dat het verhaal van het verdronken Syrische jongetje niet met beeld maar met tekst was verteld, dan had het nooit dezelfde impact gehad. Goedgekozen muziek kan daar ook aan bijdragen.

Daarnaast spelen beeldende teksten ook steeds meer mee - woorden die direct een beeld oproepen. Denk aan Wilders, die maakt daar strategisch gebruik van: 'Kopvoddentaks'.

Context is daarom enorm van belang. Bij de aanslagen in Brussel zagen we beelden van explosies en vluchtende mensen. Maar de context zie je niet, terwijl die wel deel is van een werkelijkheid die de situatie relativeert. Namelijk dat de rest van Brussel gewoon naar het werk ging.

Wanneer leerlingen inzicht krijgen in die context, kunnen ze communicatie beter duiden en filteren. En omgekeerd leren ze door die inzichten ook zelf filters toe te passen op hun eigen communicatie."

Hoe belangrijk zijn die filters tegenwoordig?

"Mensen communiceren veel met sociale media en hebben een online identiteit. Daarbij is het reflecteren over wat je zegt onmisbaar geworden. Een juridisch dossier wordt geschoond als je 18 wordt, maar je geschiedenis op internet blijft altijd bestaan.

Dat gaat ook om berichten die in de eerste instantie onschuldig lijken. Een potentiële werkgever, die je naam Googelt en een overvloed aan geklaag vindt, herziet misschien zijn oordeel."

Welke rol kunnen scholen spelen?

"Voor ouders en docenten is de mediawereld van kinderen soms moeilijk vatbaar. Zij maakten vroeger gebruik van chatdienst msn om te communiceren en weten wellicht niet hoe Snapchat werkt."

Daarom is het voor zowel ouders als docenten raadzaam om vooral samen gebruik te maken van media, zodat er interactie ontstaat over mediagebruik en je samen gaat reflecteren op hoe je ermee omgaat. Bijvoorbeeld via het spel Mediamasters, van Mediawijzer.net."

Wat is jullie aanpak bij het verzorgen van de communicatie voor jullie klanten?

"Wij richten ons op de communicatie rond maatschappelijke issues. Bijvoorbeeld voor de Saxion Hogescholen, die graag willen dat meer kinderen kiezen voor technische studies. Ons uitgangspunt daarbij is uitnodigend. We laten kinderen bijvoorbeeld techniek spelenderwijs ervaren zodat ze ontdekken dat het niet stoffig of saai is.

We vertellen erbij dat je er later een goede baan mee kan krijgen. Dan volgen er vragen vanuit hen: 'Hoe dan? En waar?', en staan ze open voor een gesprek. Zeker voor kinderen is dat ervaren nodig; je snapt pas echt wat zand is als je op het strand geweest bent. Dat is een belangrijk gegeven als je strategisch wil communiceren naar leerlingen.

En daarnaast is het goed om in gedachten te houden dat niet alles via spelletjes en simulatie te ervaren is. Sommige dingen moet je doen om ervan te kunnen leren, dat kan niet altijd via een 'tweedehands' virtuele ervaring."

Wanneer heb je dat zelf recent ervaren?

"Ik wil graag gezonder leven. Al jaren lees ik daarover. Ik wist wat ik moest doen, maar toch ben ik mijn gedrag niet gaan veranderen. Onlangs heb ik van mijn kinderen een Fitbit gekregen - een apparaatje waarmee je je activiteit en gezondheid kunt meten. Daardoor krijg ik zicht op mijn gedrag.

Ik merkte door de Fitbit dat ik overdag te weinig beweeg en dat ik te kort slaap. Door dit te ervaren ben ik mijn gedrag echt aan het veranderen: ik wandel vaak 's avonds met de hond, ga meer sporten en vroeger naar bed. En ik voel me daardoor beter en energieker."

Doe ook de workshop over beeldgeletterdheid

Wil je meer weten over de impact van beeld in communicatie? Met een gratis online workshop Mediawijsheid helpt Kennisnet je hiermee op weg. De workshop maakt je bewust van wat mediawijsheid en beeldgeletterdheid zijn en hoe je hiermee in de klas aan de slag kunt.

Lees meer interviews over 21e eeuwse vaardigheden

Dit verhaal maakt deel uit van onze reeks interviews over de 11 competenties uit het model van de 21e eeuwse vaardigheden. Het model van de 21e eeuwse vaardigheden en alle interviews vind je in het artikel 'Alles wat je moet weten over de 21e eeuwse vaardigheden'.

Marianne Eggink is freelance journalist.

Deel Communiceren – 'De context zegt soms meer dan het bericht zelf'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug