In al zijn rollen en functies zet hij zich in voor het belang van kwalitatief goede toetsen. Als senior onderzoeker bij Cito, als wetenschappelijk directeur van het Research Center voor Examinering en Certificering (RCEC) en als bijzonder hoogleraar psychometrie.

Algoritmen allesbepalend bij computergestuurd adaptief toetsen
Algoritmen allesbepalend bij computergestuurd adaptief toetsen © Richard Brocken / Hollandse Hoogte


Als wiskundestudent wilde Theo Eggen al het onderwijs in. Niet als docent, maar als onderzoeker. Hij wilde zijn rekentalent inzetten voor beter onderwijs of, meer specifiek, goede toetsen. Het werken aan toetskwaliteit is gaandeweg zijn missie geworden. Volgens Eggen wordt er nog te vaak getoetst zonder dat de kwaliteit van de toets bekend is. "Toetsen leiden vaak tot belangrijke beslissingen. Dan moet de toets niet alleen kwalitatief goed zijn, maar ook op de juiste manier worden ingezet."

Het gebruik van de Centrale Eindtoets PO is voor Eggen een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet. "De Citotoets, de 'voorloper' van de eindtoets, is in het leven geroepen om op individueel niveau succes in het voortgezet onderwijs te voorspellen. Later zijn scholen en ouders de toets ook gaan gebruiken als algemeen beoordelingsinstrument: hoe goed is mijn school? Nu proberen ze iedere leerling zo hoog mogelijk te laten scoren. Daar is de eindtoets niet voor bedoeld en niet op ingericht"

Adaptief toetsen: vragen op maat

In zijn werk focust Eggen zich de laatste jaren op de kwaliteit van een specifieke toetsvorm: computergestuurd adaptief toetsen. Bij deze manier van toetsen wordt het niveau van de vragen en opdrachten tijdens de toets aangepast. Anders dan bij een lineaire toets is het mogelijk om vragen op allerlei niveaus aan te bieden. Bij een snelle, slimme leerling schakelt de toets ter plekke over naar een hoger niveau. De voordelen zijn volgens Eggen duidelijk . 'Het toetsen wordt efficiënter. Leerlingen krijgen vragen op maat en op het juiste niveau. Omdat het computergestuurd is, is het ook relatief eenvoudig om de toetsen te verrijken met bijvoorbeeld filmfragmenten.'

Randvoorwaarde: automatisch scoorbare antwoorden

Toch zijn adaptieve toetsen niet geschikt voor alle vormen van toetsing. Als er veel instructie nodig is, of als er gevraagd wordt om tekeningen, schetsen en verslagen, werkt "papier" vaak beter. Ook open vragen met open antwoorden zijn vooralsnog zeer lastig, weet Eggen. "Belangrijke randvoorwaarde bij adaptieve toetsen is dat de antwoorden automatisch "scoorbaar" zijn. Anders weet het programma niet naar welke vervolgvraag of naar welk volgend niveau het moet overschakelen."

Bij een adaptieve toets draait alles om de juiste onderliggende algoritmen. Dit is een eindige reeks instructies die vanuit een gegeven begintoestand naar een beoogd doel leidt. Precies op dat vlak is Eggen dan ook zeer actief. "Algoritmen bepalen het ritme, de voortgang en het resultaat van de toets. Ze bepalen de manier waarop iemand met de toets begint, ze zorgen ervoor dat automatisch scoorbare vragen tot de juiste vervolgvragen leiden, ze geven aan wanneer iemand kan stoppen met de toets en ze zorgen ook voor een goede rapportage."

Op komst: ACET

Volgens Eggen wordt adaptieve toetsing nog relatief weinig toegepast in het onderwijs. "In het leerlingvolgsysteem van Cito zijn enkele adaptieve toetsen opgenomen voor summatieve toetsdoelen. Het wordt tot nu toe in het eerste jaar van de pabo gebruikt als kwalificerende toets om te meten of iemands rekenvaardigheden goed genoeg zijn. Vanaf 2018 verandert dit met de introductie van de Adaptieve Digitale Centrale Eindtoets die adviseert over het best passende voortgezet onderwijs." 

De 'ACET' werkt met modules, , met blokken van opgaven. In voorbereiding hierop worden voor vakken als Rekenen en Nederlands nu al proeftoetsingen gedaan bij leerlingen. Eggen is enthousiast over deze nieuwe manier van toetsen. "De voorspelling wordt op een goede, zeer efficiënte manier gemaakt."

Onderzoeksconferentie 2017

Theo Eggen was spreker op de Onderzoeksconferentie van Kennisnet waar hij dit onderwerp verder toelichtte.

Deel Algoritmen allesbepalend bij computergestuurd adaptief toetsen

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug