In 2018 wordt de eindtoets basisonderwijs adaptief digitaal. Wat betekent dat?

"Bij een schriftelijke toets maken alle leerlingen dezelfde toets, ongeacht hun niveau. Maar bij een adaptieve toets krijgt elke leerling een unieke toets. Dat betekent dat de samenstelling van de toets plaatsvindt op het moment van afname. Een leerling krijgt een eerste vraag voorgelegd, en zodra hij deze goed maakt krijgt hij een wat moeilijkere vraag. Als hij die vraag ook weer goed maakt, wordt de volgende vraag nog moeilijker.

Desirée Joosten-ten Brinke is lector Kwaliteit van toetsen en beoordelen bij Fontys Lerarenopleiding Tilburg en universitair hoofddocent bij de Open Universiteit Nederland © Desiree Joosten-Ten Brinke

Maar maakt hij de vraag fout, dan is de volgende vraag iets makkelijker. Het gevolg is dat de vragen steeds dichter aansluiten bij het niveau van de leerling, en daardoor heb je minder vragen nodig om de leerling te beoordelen. Het voordeel is dat het maken van de toets op die manier minder tijd kost."

Je stelt in je onderzoek dat bij adaptief toetsen de vaardigheden van leerlingen effectiever worden vastgesteld. Kun je dat toelichten?

"Bij een reguliere toets kijken we of iemand een voldoende of een onvoldoende heeft. Maar knappe leerlingen maken alle vragen goed. Het onderscheid tussen een leerling die alles goed maakt en de leerling die maar twee foutjes maakt, kun je bijna niet meer meten in een toets waarin zoveel spreiding zit in moeilijkheid. Maar als een toets adaptief is, en voldoende zeer moeilijke items bevat, kun je ook subtiele verschillen meten tussen hele knappe leerlingen.

Ook voor de hele zwakke leerlingen kun je iets betekenen. Zij zijn vaak sterk gedemotiveerd doordat ze altijd alles fout maken. Motivatie is eigenlijk ruis op het spoor; dat moet geen rol spelen bij het vaststellen van iemands vaardigheid.

Het mooie van een adaptieve toets is dat je de allerzwakste leerlingen hele eenvoudige items kunt voorleggen, zodat ook zij een aantal items goed maken. Uit ons onderzoek blijkt dat de toetsaanbieders zien dat die adaptieve toets zwakke leerlingen beter motiveert."

Wat zijn de belangrijkste technische mogelijkheden van het digitale adaptieve toetsen?

"Bij de adaptieve toets, die in Noorwegen gebruikt wordt, kan de leraar bijvoorbeeld op zijn eigen computer meekijken tijdens de toets en de toets stoppen, als er voldoende informatie is over het niveau van de leerling. Deze stop-optie wordt vooral gebruikt voor de zwakkere leerling.

Stel dat een leraar weet dat een leerling veel moeite heeft met lezen, snel hoofdpijn krijgt of na een bepaalde tijd blokkeert. Dan kan hij besluiten om via het systeem aan te geven dat de leerling nog één vraag krijgt, en dan is de toets afgelopen. Die aanpak geeft de leerling het gevoel dat hij of zij niet heel anders is dan de anderen. Hij denkt: gelukkig, ik hoef niet in mijn eentje nog anderhalf uur door te blokken!

Een leraar kan de toets ook pauzeren, als hij ziet dat een leerling emotioneel in de knoop raakt. Je kunt even een gesprekje met zo'n leerling aangaan, zodat deze daarna weer ontspannen door kan."

Zo bereid je leerlingen voor op een digitale adaptieve toets

Desirée Joosten-Ten Brinke geeft de volgende tips om leerlingen voor te bereiden op een digitale adaptieve toets:

Joosten-Ten Brinke sprak op 15 juni 2016 op de Onderzoeksconferentie in Amersfoort. Wetenschappers presenteren op deze jaarlijkse conferentie van Kennisnet en het NRO recente onderzoeken op het gebied van onderwijs en ict.

Dit is een verkorte versie van een uitgebreid interview dat op 15 juni ter gelegenheid van de Onderzoeksconferentie is gepubliceerd in een speciale brochure.

Minou op den Velde is freelance journalist.

Downloads

Deel 'Adaptieve toets motiveert zwakke leerlingen beter'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug