Herkent u dit beeld? We zijn in de jaren ‘80 van de vorige eeuw en ik had tijdens mijn studie een bijbaantje bij de gemeente. Dagelijks werkten typistes daar, in de typekamer, handgeschreven stukken uit op de typemachine. In de bibliotheek zocht ik boeken voor mijn werkstukken die ik met de hand schreef. Mijn leraren gebruikten flipovers, brieven kwamen via de post en als we tijdens de vakantie in Frankrijk met opa en oma wilden bellen, deden we dat in een telefoonwinkel.  

Transformatie naar anyplace, anytime communicatie

Al die dingen, en nog veel meer, doen we tegenwoordig waar en wanneer we ook maar willen met één apparaat: die altijd met internet verbonden supercomputer in onze broekzak. Handgeschreven is er  nauwelijks meer bij; we communiceren digitaal met een ‘toetsenbord’ op het scherm. Dit gebeurt steeds meer met hulp van spraakherkenning.

In 1990 begon Microsoft tijdens een grote techconferentie in Las Vegas met de gevleugelde marketingkreet: ‘Information at your fingertips’. Toen refereerde dat aan de opkomst van netwerken waarmee uitwisseling van gegevens mogelijk werd. Nu gebruiken we op onze telefoons en tablets letterlijk onze vingers om informatie te raadplegen.

Van muizen en toetsenborden gingen we naar het veel natuurlijker gebruik van onze vingers op aanraakschermen. Deze grote stap in gebruiksgemak heeft de drempel om computers te gebruiken voor veel mensen verlaagd. Zowel in de maatschappij, voor niet-technici, jongere kinderen en senioren, als in het onderwijs.

De volgende stap: interfaces met spraak- en touch bediening

Ik vertel u dit stukje geschiedenis omdat we op de drempel staan van weer zo’n grote stap in de bediening van computers en daardoor een nog bredere benutting. In plaats van muis en – al dan niet op het scherm zwevende – toetsenbordbediening, komt bediening met spraak, aanraking en gebaren. De informatie wordt niet meer op een lichtgevende rechthoek gepresenteerd, maar direct in ons gezichtsveld met bijvoorbeeld een bril.

Man met met telefoon
Er wordt steeds meer gebruikgemaakt van spraakbediening

Op dit moment lijken deze virtual- of augmented reality-brillen en toepassingen misschien nog speelgoed en vooral voor gamers. Mijn collega vertelde laatst nog dat ze een middagje ging lasergamen in virtual reality. Maar de toepassing in de beroepspraktijk en het beroepsonderwijs neemt snel toe. Verschillende instellingen doen al ‘iets’ met deze technologie of zijn minst er op zijn minst over aan het nadenken. 

Op weg naar intuïtieve en anticiperende interfaces

Als gevolg van deze ontwikkeling komen informatie, nieuws en entertainment nog dichterbij op het moment en de plaats waarop we dit nuttig, nodig of prettig vinden. We worden als het ware ondergedompeld in een ervaring. En computers gaan steeds meer anticiperen op onze behoeftes, op basis van gegevens die meer op en om ons lijf worden geregistreerd. Denk aan eye tracking, hartslagmeting en bewegingsregistratie. De overkoepelende term voor dit soort technologie is immersive (letterlijk vertaald: ondergedompeld).

Voor mijn dagelijkse werkzaamheden en die van alle andere kenniswerkers is de computer al langer onmisbaar. En als het internet er een dag uit zou liggen, krijgen we niet veel gedaan. Maar uit onderzoek van Emergence uit 2018 blijkt dat 80% van de beroepsbevolking geen computerwerkplek heeft! En daar kan immersieve technologie een kans bieden. We zien de eerste tekenen al, zowel in de beroepspraktijk als in het beroepsonderwijs:

Ik verwacht dat deze volgende stap in het laagdrempelig gebruik van computers en daarmee informatie- en communicatietechnologie een grote impact zal hebben. Deze volgende stap in intuïtief gebruik van computers maakt gebruik van natuurlijke menselijke expressie en zintuigen. In beroepen waar dat tot nu toe minder mogelijk was, kunnen professionals op deze manier veel beter ondersteund worden middels immersieve technologie.  

Deze ontwikkeling vergroot niet alleen de toegankelijkheid van technologie voor meer mensen en in meer beroepen, maar potentieel ook de kansengelijkheid voor bijvoorbeeld laaggeletterden. Maar u kunt ook denken aan gemakkelijkere bediening voor mensen met bijvoorbeeld een visuele beperking. 

Kansen en keerzijden in het onderwijs

Ik zie dan ook veel kansen voor meer toepassing van immersieve technologie, met name in het beroepsonderwijs. Oefenen met kostbare, schaarse of gevaarlijke apparatuur in simulaties. Trainingen in extreme situaties die in de praktijk zeldzaam zijn zoals grote storingen of natuurrampen. Vooralsnog is zowel de apparatuur en vooral de ontwikkeling van kwalitatief goed lesmateriaal nog erg kostbaar. Samenwerking met het bedrijfsleven bij de verkenning van immersieve technologie toepassingen is dan ook een voorwaarde.

Risico’s en keerzijden zijn er ook, zoals bij elke technologie. Kansengelijkheid is een mooi perspectief, maar: zal de technologie breed beschikbaar komen of een elitair karakter krijgen? Ook zijn er belangrijke vragen te stellen over de gevolgen van de vervaging van de grens tussen de realiteit en de virtuele wereld. En wat zal de impact van deze technologie zijn op de zelfredzaamheid en (cognitieve) vaardigheden van de mens die deze technologie dagelijks gebruikt? Belangrijke dilemma’s die nu, direct bij de opkomst van deze ontwikkelingen, beschouwd moeten worden.

Kennisnet blijft deze ontwikkelingen volgen

Bij Kennisnet zullen we deze ontwikkelingen nauwlettend volgen. We gaan op bezoek bij instellingen die deze technologie al toepassen en spreken met experts op dit gebied. Uiteraard zullen we onze bevindingen rapporteren. 

Wordt vervolgd!

Deel Immersieve technologie: een volgende grote stap in de bediening van devices

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • E-mail