Keyser was vanaf het eerste uur betrokken bij de invoering van het Zweedse concept in ons land. Nederlandse scholen besloten na een inspirerend bezoek aan Zweden om óók stappen te zetten naar een gepersonaliseerd onderwijsconcept.

Dankzij een samenwerking van 12 vo-scholen in het samenwerkingsverband ZoLeerIk! raakte een marktpartij geïnteresseerd in verdere ontwikkeling, samen met de Zweedse moederorganisatie. Kunskapsskolan Nederland timmert sindsdien voortvarend aan de weg in 3 onderwijssectoren.

Hoe dat uitpakt kun je beluisteren in de podcast onderaan dit artikel.

Madelief Keyser is zakelijk directeur van Kunskapsskolan Nederland. In de Kennisnet podcast blikt ze terug op de lessen die geleerd zijn in 3 jaar met het Zweedse onderwijsconcept Kunskapsskolan in Nederland © Frans Schouwenburg

Kunskapsskolan gestoeld op 4 waarden

Het concept Kunskapsskolan, dat 20 jaar geleden in Zweden is ontstaan, stoelt volgens Keyser op een mensbeeld dat in 4 waarden kan worden uitgedrukt:

  1. Iedereen is anders en leert anders. Je kunt leerlingen hierin tegemoetkomen in niveau en tempo. Iedere leerling heeft namelijk iedere dag recht op een persoonlijke uitdaging, ongeacht zijn of haar capaciteiten.
  2. Grenzen worden verlegd met uitdagende doelen en duidelijke criteria Iedere leerling in het KED-programma (Kunskapsskolan Education) is in staat zijn grenzen te verleggen en meer te bereiken dan zij ooit voor mogelijk hadden gehouden - door hun eigen harde werk, doorzettingsvermogen, ambitie en door ondersteuning van toegewijde en competente docenten.
  3. Bildung - Iedereen leert voor het leven. Het KED-programma gaat ervan uit dat onderwijs voorbereidt op een leven lang leren, met aandacht voor de competenties die hiervoor nodig zijn.
  4. Het leven is wat jij ervan maakt.

Kunskapsskolan werkt met integrale aanpak

Kunskapsskolan werkt met een integraal organisatiemodel, dat volgens Keyser vergeleken kan worden met een recept. Het KED-programma draait om het stimuleren van eigenaarschap van de leerling.

Elke leerling krijgt de kans op persoonlijke ontwikkeling op basis van zelfdiscipline, zelfkennis, een verantwoordelijkheidsgevoel en vertrouwen in zijn of haar mogelijkheden en talenten.

Leerlingen krijgen daarom altijd de verantwoordelijkheid die zij op dat moment aankunnen. Om de leerling hierin te begeleiden en stimuleren zijn hele heldere doelen en criteria nodig gekoppeld aan een keur aan bronnen en leeractiviteiten en een ontwikkelingsgericht 'feedbackproces'. Deze elementen leidden in Zweden tot het KED-programma dat bestaat uit 12 bouwstenen.

Leerling ondersteund bij nemen van regie

Kenmerkend voor Kunskapsskolan is dat leerlingen gedurende de hele opleiding worden ondersteund om zelf de regie over hun leerproces te nemen. Dit betekent in de praktijk onder meer dat docenten de leerling hierin ondersteunen vanuit verschillende rollen en dat tijd en ruimte flexibel worden ingezet.

Als het om leermiddelen en andere 'tooling' gaat is het curriculum verdeeld in treden en themavakken. Leermiddelen zijn gekoppeld aan leerdoelen. Op basis van het doel en de criteria bepaalt de leerling in samenspraak met de coach wat hij nodig heeft, zodat er een constante plan-do-act-cyclus draait.

Kunskapsskolan maximaal gefaciliteerd met ict

Dit alles wordt maximaal gefaciliteerd met ict. Alle leermiddelen en -bronnen zijn beschikbaar via het door Kunskapsskolan Nederland gebouwde digitale 'Leerportaal'. Dit Leerportaal is inmiddels al flink gevuld met materialen en is gekoppeld aan een speciaal ontwikkeld leerlingvolgsysteem, genaamd Stroom.

Scholen die aangesloten zijn bij Kunskapsskolan kunnen alle hiervoor genoemde producten online gebruiken en dat heeft volgens Keyser bijzondere effecten. Door de heldere structuur in het werkproces en in de doelen en criteria ontstaat er veel ruimte en flexibiliteit waardoor leerlingen steeds meer eigenaar worden van hun leerproces en docenten steeds meer eigenaar van het curriculum. Docenten ontwikkelen content en delen dit met elkaar.

Omslag naar Kunskapsskolan integrale verandering

Het maken van de omslag naar het Kunskapsskolanconcept is een integrale verandering; iedere knop waaraan je draait heeft volgens Keyser gevolgen voor de andere. De meest ingrijpende verandering voor scholen blijkt het denken in doelen en het doorbreken van het jaarklassensysteem. Het is heel lastig om dat los te laten. Keyser verwacht daarom dat scholen transitieperiodes van wel 5 tot 8 jaar doormaken.

Coaching is meest onderbelichte bouwsteen

De meest onderbelichte bouwsteen is 'coaching'. Docenten krijgen in het nieuwe concept ook de rol van coach. Zij vinden het moeilijk om zich écht open te stellen voor het bespreken van doelen met leerlingen. Docenten zijn gewend om de controle over het leerproces van de leerlingen te hebben.

Nu worden ze uitgedaagd om deze controle los te laten en vanuit een coachend houding te leerling te stimuleren en begeleiden in het nemen van eigenaarschap. Docenten worden getraind om met een nieuwe didactische benadering en een andere vorm van curriculumbewustzijn te ontwikkelen.

Scholen verrast over eigenaarschap dat leerlingen tonen

Het invoeren van Kunskapsskolan is veel werk, en de Zweedse successen worden nog lang niet gehaald. Maar volgens Keyser blijkt uit de eerste voorzichtige ervaringen dat leerlingen vaker bepaalde vakken op een hoger niveau afsluiten waar dat eerder niet mogelijk was. Scholen zien enorme creatieve projecten en zijn positief verrast over het eigenaarschap dat leerlingen al laten zien.

Beluister de podcast met Madelief Keyser

Meer weten? Beluister onderaan dit artikel de Kennisnet podcast met Madelief Keyser en abonneer je via iTunes. Je ontvangt nieuwe afleveringen van de Kennisnet podcast voortaan automatisch, zodat je ze kunt beluisteren op je telefoon of tablet.

Bekijk ook de korte video waarin Willemien Noordhof (onderwijskundig directeur Kunskapsskolan Nederland) en Anne-Marie Leeuwenburgh (locatiedirecteur RSG Slingerbos-Levant) vertellen hoe Kunskapsskolan uitpakt in de praktijk.

In deze korte video beantwoorden Willemien Noordhof en Anne-Marie Leeuwenburg 6 vragen over het Zweedse onderwijsconcept Kunskapsskolan in Nederland © Kennisnet

Deel 3 jaar leren op maat met Kunskapsskolan: 'Denken in doelen grote uitdaging'

Delen
  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • E-mail
  • Terug